BADANIE · CHOROBY NOWOTWOROWE

Alfa - fetoproteina (AFP)

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Alfa-fetoproteina (AFP) to białko wytwarzane w życiu płodowym przez wątrobę i pęcherzyk żółtkowy płodu. U dorosłych powstaje w niewielkich ilościach, natomiast jego stężenie wyraźnie rośnie w niektórych nowotworach – przede wszystkim w raku wątrobowokomórkowym i części nowotworów zarodkowych jądra i jajnika – a także w ciąży, gdy AFP przenika z krwi płodu do krwi matki.

W onkologii AFP ma dwa główne zastosowania. U osób z marskością wątroby lub przewlekłym WZW typu B, u których ryzyko raka wątroby jest wysokie, bywa oznaczane razem z regularnym USG w ramach nadzoru. W nowotworach jądra służy – razem z beta-hCG i LDH – do oceny zaawansowania, rokowania i kontroli leczenia. Spadek AFP po leczeniu i jego ponowny wzrost pomagają lekarzowi ocenić przebieg choroby.

AFP nie jest badaniem przesiewowym dla zdrowych osób. Łagodnie podwyższone wyniki spotyka się w zapaleniach wątroby, marskości czy w okresie regeneracji wątroby, a prawidłowy wynik nie wyklucza nowotworu. W ciąży AFP jest naturalnie wyższe i wykorzystuje się je w innym kontekście – w ocenie prenatalnej.

Więcej informacji

Co to znaczy AFP?

To skrót od alfa-fetoproteiny – białka płodowego. Jego oznaczenie we krwi dorosłej osoby służy głównie jako marker w wybranych nowotworach wątroby i komórek rozrodczych oraz w kontroli ich leczenia.

Co oznacza podwyższony poziom AFP?

• ciążę – AFP rośnie fizjologicznie, wyżej np. w ciąży mnogiej,
• ostre i przewlekłe zapalenia wątroby, marskość,
• regenerację wątroby po uszkodzeniu,
• raka wątrobowokomórkowego,
• nowotwory zarodkowe jądra lub jajnika (niektóre typy),
• rzadkie choroby wrodzone.
Wynik zawsze ocenia się w kontekście chorób wątroby i badań obrazowych.

Jaki marker na raka wątroby?

Podstawowym badaniem nadzoru u osób z grup ryzyka (marskość, przewlekłe WZW B) jest USG wątroby co kilka miesięcy; AFP bywa dodawane jako uzupełnienie. Wiele raków wątroby nie podnosi AFP, dlatego sam marker nie wystarcza do wczesnej diagnostyki.

AFP u mężczyzn

U mężczyzn AFP oznacza się przede wszystkim przy guzie jądra lub jego podejrzeniu – razem z beta-hCG i LDH. Niebolesne zgrubienie lub powiększenie jądra wymaga szybkiej konsultacji urologicznej, niezależnie od wyników krwi.

AFP w ciąży

W ciąży AFP pochodzi głównie z organizmu dziecka. Oznaczenie we krwi matki było dawniej elementem badań prenatalnych; dziś w Polsce częściej stosuje się test podwójny (PAPP-A i beta-hCG) i USG. Wynik AFP w ciąży interpretuje lekarz prowadzący, przy innych zakresach niż poza ciążą.

Czy AFP bada się profilaktycznie?

U osób bez chorób wątroby i bez objawów – nie. Badanie ma sens w określonych grupach ryzyka i w kontroli rozpoznanych nowotworów. Losowo podwyższony wynik u zdrowej osoby częściej prowadzi do niepotrzebnego niepokoju niż do wczesnego rozpoznania.

Jak przygotować się do badania?

Szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Przy pobraniu poinformuj o ciąży i chorobach wątroby.

Jak czytać wynik AFP?

Zakres AFP podaje laboratorium, a w ciąży obowiązują zupełnie inne normy. W nadzorze chorób wątroby i kontroli nowotworów najważniejsza jest zmiana w kolejnych pomiarach wykonanych tą samą metodą – dlatego najlepiej badać się w tym samym laboratorium.

Badania powiązane z badaniem Alfa-fetoproteina (AFP)

• Próby wątrobowe – pakiet: ocena wątroby.
• Pakiet markerów nowotworowych dla kobiet: markery w jednym zamówieniu.
• Pakiet onkologiczny dla mężczyzn: markery nowotworowe w jednym zamówieniu.
• Beta-hCG – marker nowotworowy: nowotwory jądra.
• HBsAg: przewlekłe WZW B.
• LDH: uzupełniający marker w guzach jądra.
• Beta-hCG: hormon ciążowy oznaczany z krwi.
• Estriol wolny: estrogen wytwarzany głównie w ciąży.
• CEA: marker nowotworowy stosowany głównie w kontroli leczenia raka jelita grubego.
• PSA całkowity: antygen swoisty dla prostaty.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy