(TSH) Tyreotropina trzeciej generacji
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
TSH, czyli tyreotropina, to hormon przysadki mózgowej, który steruje pracą tarczycy. Pobudza ją do wytwarzania tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3), a jego ilość dopasowuje się do tego, ile tych hormonów krąży we krwi.
Od TSH zwykle zaczyna się sprawdzanie tarczycy: wynik pomaga ocenić, czy gruczoł pracuje za słabo, czy za mocno, a także kontrolować leczenie. Gdy potrzeba więcej informacji, uzupełniają go FT4 i FT3.
Więcej informacji
TSH – co to za badanie?
TSH, czyli tyreotropina, to hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową. Pobudza tarczycę do produkcji tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3), a przysadka na bieżąco dopasowuje jego ilość do tego, ile tych hormonów krąży we krwi. Badanie mierzy stężenie TSH w surowicy krwi żylnej. „Trzecia generacja” to nazwa metody: jest bardzo czuła i mierzy również niskie stężenia TSH.
TSH – kiedy wykonać badanie?
Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Tarczycowego (ETA) traktują TSH jako badanie pierwszego wyboru przy ocenie czynności tarczycy. Wykonuje się je między innymi:
• u kobiet planujących ciążę i w ciąży, a także przy zaburzeniach cyklu albo trudnościach z zajściem w ciążę, jeśli lekarz uzna to za potrzebne,
• gdy w rodzinie występują choroby tarczycy,
• u osób z inną chorobą autoimmunologiczną, np. cukrzycą typu 1 albo celiakią,
• po operacji w obrębie szyi i po leczeniu tarczycy, a u osób leczonych w terminach ustalonych przez lekarza,
• przy dolegliwościach takich jak przewlekłe zmęczenie, marznięcie i tycie albo kołatanie serca, drżenie rąk i chudnięcie mimo apetytu. Mają one też wiele innych przyczyn i same niczego nie przesądzają.
TSH – zakres referencyjny i interpretacja wyniku
Zakres referencyjny TSH dla dorosłych laboratorium podaje na wyniku, a jego ocenę przeprowadza lekarz. Dokładne granice zależą od metody oznaczenia, dlatego wiążący jest zakres wydrukowany na Twoim wyniku. W ciąży TSH jest fizjologicznie niższe, a zakres ustala się osobno dla każdego trymestru. U dzieci TSH jest wyższe niż u dorosłych, a u osób starszych dopuszcza się nieco wyższe wyniki.
Wysokie TSH – możliwe przyczyny: oznacza, że przysadka mocniej pobudza tarczycę. Najczęściej towarzyszy niedoczynności tarczycy. Bywa też przejściowe, np. w okresie zdrowienia po ciężkiej chorobie, oraz występuje przy niektórych lekach, przy niedoczynności kory nadnerczy i w rzadkich chorobach przysadki.
Niskie TSH – możliwe przyczyny: najczęściej towarzyszy nadczynności tarczycy, także przejściowej w przebiegu zapalenia tarczycy. Występuje też w pierwszym trymestrze ciąży, w ciężkiej chorobie, przy głodówce, przy niektórych lekach i u osób leczonych hormonami tarczycy, a rzadziej przy chorobach przysadki.
Pojedynczy wynik nie przesądza o chorobie; dalsze postępowanie ustala lekarz.
TSH – co może wpłynąć na wynik?
• Pora pobrania: stężenie TSH zmienia się w ciągu doby, najwyższe jest w nocy, najniższe po południu. Kolejne badania najlepiej robić rano, o podobnej porze.
• Leki, np. amiodaron, lit, glikokortykosteroidy czy dopamina. Nie odstawiaj ich samodzielnie; powiedz o nich lekarzowi, który oceni wynik.
• Lek na tarczycę: zapytaj lekarza, czy w dniu badania przyjąć poranną dawkę przed pobraniem, czy po nim.
• Biotyna (witamina B7) w dużych dawkach, spotykana w suplementach na włosy i paznokcie, może zafałszować wynik. Ostrzega przed tym amerykańska agencja FDA.
• Ciąża i ciężka choroba zmieniają stężenie TSH, a wynik mogą też zakłócić rzadko występujące przeciwciała heterofilne.
Badania powiązane z TSH
• Pakiet tarczycowy: TSH, FT3 i FT4 z jednej próbki krwi.
• Pakiet tarczycowy rozszerzony: te same trzy hormony oraz przeciwciała anty-TPO i anty-TG.
• Pakiet tarczycowy maximum: hormony i przeciwciała z wersji rozszerzonej oraz TRAb i witamina D.
• Wolna tyroksyna (FT4): główny hormon wytwarzany przez tarczycę, najczęstsze uzupełnienie TSH.
• Wolna trijodotyronina (FT3): hormon tarczycy o najsilniejszym działaniu, powstający głównie z T4.
• Przeciwciała anty-TPO: oznaczane przy ocenie autoimmunologicznych chorób tarczycy.
• Przeciwciała anty-TG: często oznaczane razem z anty-TPO.
• Przeciwciała przeciw receptorowi TSH (TRAb): oznaczane przy podejrzeniu choroby Gravesa-Basedowa.
• Całkowita tyroksyna (T4): cała pula tyroksyny we krwi, związana z białkami i wolna.
• Całkowita trójjodotyronina (T3): łączne stężenie T3, wolnej i związanej z białkami.
• Tyreoglobulina: białko wytwarzane przez tarczycę, z którego powstają jej hormony.
• Odwrotna trójjodotyronina (rT3): nieaktywna postać T3, która powstaje z T4.
• Kalcytonina: hormon wytwarzany przez komórki C tarczycy, oznaczany m.in. przy ocenie guzków tarczycy.
• Parathormon (PTH): hormon przytarczyc, małych gruczołów leżących przy tarczycy, który reguluje poziom wapnia we krwi.
• Selen: pierwiastek potrzebny do przemiany hormonów tarczycy.
• Jod w surowicy: pierwiastek, z którego tarczyca wytwarza swoje hormony.
• Witamina D-25(OH): często oznaczana razem z badaniami tarczycy w profilaktyce.
Czy samo TSH wystarczy?
TSH jest punktem wyjścia. Jeśli lekarz potrzebuje więcej informacji, dokłada FT4, FT3 albo przeciwciała anty-TPO. Trzy hormony w jednym zamówieniu ma pakiet tarczycowy.
Czym TSH różni się od FT4 i FT3?
TSH to hormon przysadki, który wydaje tarczycy „polecenie” pracy. FT4 i FT3 to wolne, czyli niezwiązane z białkami, postacie hormonów, które tarczyca wytwarza w odpowiedzi. Lekarze często patrzą na te wyniki razem.
Czy TSH w ciąży ocenia się tak samo?
Nie. W pierwszym trymestrze hormon ciążowy hCG pobudza tarczycę, więc TSH bywa niższe, a zakresy referencyjne zmieniają się w kolejnych trymestrach. Wynik zawsze omów z lekarzem prowadzącym ciążę.
Czy norma TSH zależy od wieku?
Tak. U dzieci, zwłaszcza najmłodszych, TSH jest fizjologicznie wyższe i laboratorium podaje dla nich osobne zakresy referencyjne. U dorosłych stosuje się jeden zakres, ale u osób starszych stężenie TSH z wiekiem lekko rośnie, dlatego lekarz bierze pod uwagę wiek przy ocenie wyniku. Wiążący jest zakres wydrukowany na Twoim wyniku.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku; w dniu badania pij tylko czystą, niegazowaną wodę
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy

