BADANIE · WITAMINY, SUPLEMENTACJA, DIETA

Selen

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
13 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Selen to pierwiastek śladowy wbudowany w białka zwane selenoproteinami. Należą do nich enzymy chroniące komórki przed stresem oksydacyjnym oraz dejodynazy, które przekształcają hormon tarczycy T4 w aktywną T3. Selen jest też potrzebny do prawidłowego działania układu odpornościowego i wytwarzania plemników. Jego źródłem są ryby, owoce morza, jaja, mięso, podroby, a przede wszystkim orzechy brazylijskie.

Gleby w Polsce są stosunkowo ubogie w selen, dlatego jego spożycie bywa niższe niż zalecane. Na niedobór bardziej narażone są osoby na diecie roślinnej, z chorobami jelit, dializowane i żywione pozajelitowo. Zainteresowanie selenem wynika też z chorób tarczycy – w chorobie Hashimoto i Gravesa-Basedowa lekarze czasem rozważają jego uzupełnianie.

Selen ma wąski margines bezpieczeństwa: różnica między dawką potrzebną a szkodliwą jest niewielka. Nadmiar, zwykle z niekontrolowanej suplementacji lub jedzenia zbyt dużej ilości orzechów brazylijskich, może powodować wypadanie włosów, łamliwość paznokci, czosnkowy zapach z ust, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i neurologiczne. Dlatego badanie przydaje się zarówno przed rozpoczęciem suplementacji, jak i podczas jej trwania.

Więcej informacji

Jak zbadać selen w organizmie?

Najprościej oznaczając stężenie selenu w surowicy krwi – tak jak w tym badaniu. Wynik odzwierciedla raczej bieżącą podaż z ostatnich tygodni niż długotrwałe zapasy. W szczególnych sytuacjach przydają się inne oznaczenia, np. aktywność enzymów zależnych od selenu.

Selen a tarczyca

Tarczyca zawiera najwięcej selenu w przeliczeniu na masę tkanki. Selen jest potrzebny do przemiany T4 w T3 i chroni gruczoł przed uszkodzeniem oksydacyjnym. W chorobie Hashimoto i w orbitopatii tarczycowej lekarze czasem rozważają jego uzupełnianie; decyzja powinna wynikać z oceny lekarza i najlepiej z wyniku badania.

Jakie są objawy nadmiaru selenu w organizmie?

• czosnkowy zapach z ust i potu,
• wypadanie włosów, łamliwość i przebarwienia paznokci,
• nudności, biegunka, metaliczny posmak,
• zmiany skórne, zmęczenie, drażliwość,
• przy dużym zatruciu – objawy neurologiczne.

Czy selen i cynk można przedawkować?

Tak – oba pierwiastki mają górne bezpieczne limity spożycia. Selen łatwo przekroczyć, łącząc kilka suplementów lub jedząc codziennie kilka orzechów brazylijskich. Przy długotrwałej suplementacji cynku i selenu przydaje się okresowa kontrola ich stężenia.

Co obniża poziom selenu?

Uboga w selen dieta, dieta wegańska, choroby jelit z zaburzeniami wchłaniania, przewlekłe stany zapalne, dializoterapia, żywienie pozajelitowe, nadużywanie alkoholu i palenie tytoniu.

Jak przygotować się do badania?

Szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Suplementy z selenem (także wielowitaminowe) podaj przy pobraniu – dawka przyjęta tuż przed badaniem może zawyżyć wynik.

Jaka jest norma i jak czytać wynik?

Zakres selenu zależy od laboratorium i wieku. Wynik pokazuje głównie podaż z ostatnich tygodni, dlatego suplement przyjęty tuż przed badaniem może go zawyżyć. Przy suplementacji kontrolny pomiar pomaga upewnić się, że stężenie nie przekracza bezpiecznego poziomu.

Badania powiązane z badaniem Selen

• Pakiet Hashimoto: badania przy autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy.
• Pakiet tarczycowy: TSH, FT3 i FT4 z jednej próbki krwi.
• Pakiet witaminy i minerały: najczęściej badane witaminy i pierwiastki.
• Pakiet tarczycowy rozszerzony: hormony tarczycy oraz anty-TPO i anty-TG.
• Pakiet witaminy i odporność: witaminy i pierwiastki ważne dla odporności.
• Cynk: często oznaczany razem z selenem.
• TSH: ocena tarczycy.
• Anty-TPO: przeciwciała w chorobie Hashimoto.
• Jod: pierwiastek, z którego tarczyca wytwarza hormony.
• Miedź: pierwiastek śladowy, przenoszony we krwi przez ceruloplazminę.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
  • na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
  • przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy