Parathormon (PTHi)
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Parathormon (PTH) wydzielają przytarczyce – cztery małe gruczoły położone za tarczycą. To główny regulator stężenia wapnia we krwi: gdy wapnia ubywa, PTH uwalnia go z kości, zmniejsza jego utratę z moczem i pobudza nerki do aktywowania witaminy D, która zwiększa wchłanianie wapnia z jelit. Jednocześnie PTH zwiększa wydalanie fosforanów.
Oznaczenie PTH wykonuje się prawie zawsze razem z wapniem, bo dopiero ich zestawienie pozwala ocenić pracę przytarczyc. Wysoki PTH przy wysokim wapniu sugeruje pierwotną nadczynność przytarczyc, zwykle wywołaną łagodnym gruczolakiem. Wysoki PTH przy niskim lub prawidłowym wapniu to najczęściej reakcja wtórna – na niedobór witaminy D, przewlekłą chorobę nerek lub złe wchłanianie wapnia. Niski PTH z niskim wapniem wskazuje na niedoczynność przytarczyc, np. po operacji tarczycy.
Badanie przydaje się przy nieprawidłowym wapniu we krwi, kamicy nerkowej, osteoporozie (zwłaszcza u młodszych osób lub mężczyzn), przewlekłej chorobie nerek, objawach tężyczki oraz po zabiegach na tarczycy i przytarczycach. Symbol PTHi oznacza parathormon intact, czyli pełną, aktywną cząsteczkę hormonu.
Więcej informacji
Za co odpowiada parathormon?
Utrzymuje stałe stężenie wapnia we krwi – podnosi je, gdy spada, uruchamiając wapń z kości, ograniczając jego wydalanie przez nerki i zwiększając aktywację witaminy D. Obniża też stężenie fosforanów. Od tej regulacji zależy praca nerwów, mięśni i serca oraz stan kości.
Jakie są objawy nadmiaru parathormonu?
Pierwotna nadczynność przytarczyc często przez lata nie daje objawów i wychodzi przypadkiem przy podwyższonym wapniu. Gdy objawy są, dotyczą zwykle skutków wysokiego wapnia: kamicy nerkowej, osteoporozy i złamań, zmęczenia, osłabienia mięśni, wzmożonego pragnienia, zaparć, bólów brzucha.
Objawy psychiczne nadczynności przytarczyc
Część osób z wysokim wapniem odczuwa obniżony nastrój, drażliwość, problemy z koncentracją i pamięcią czy zaburzenia snu. Są to objawy niespecyficzne – mogą mieć wiele innych przyczyn, ale przy nieprawidłowym wapniu należy powiedzieć o nich lekarzowi.
Wysoki PTH przy prawidłowym wapniu – co to znaczy?
Najczęściej jest to wtórna nadczynność przytarczyc – reakcja na niedobór witaminy D, przewlekłą chorobę nerek, niedostateczną podaż wapnia lub zaburzenia wchłaniania. Rzadziej wczesna postać pierwotnej nadczynności. Dlatego razem z PTH ocenia się witaminę D, wapń zjonizowany, fosfor i kreatyninę.
Jakie nowotwory wydzielają parathormon?
Rak przytarczyc jest bardzo rzadki. Częściej wysoki wapń w chorobie nowotworowej wynika z substancji podobnej do PTH (PTHrP) lub przerzutów do kości – wtedy sam PTH jest zwykle niski. Typową przyczyną wysokiego PTH jest łagodny gruczolak przytarczycy.
Niski parathormon – kiedy występuje?
Najczęściej po operacji tarczycy lub przytarczyc, rzadziej w chorobach autoimmunologicznych, przy dużym niedoborze magnezu lub wrodzonych zaburzeniach. Niski PTH przy wysokim wapniu sugeruje z kolei, że wapń podnosi inna przyczyna, np. nadmiar witaminy D.
Jak przygotować się do badania PTH?
Rano, na czczo, po odpoczynku – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. PTH ma rytm dobowy, dlatego przy kolejnych badaniach lepiej zachować podobną porę pobrania. Suplementy wapnia i witaminy D oraz leki moczopędne i lit podaj przy pobraniu.
Jak czytać wynik?
Zakres referencyjny zależy od metody laboratorium. Wynik interpretuje się wyłącznie w parze z wapniem, a często też z witaminą D i kreatyniną.
Badania powiązane z badaniem Parathormon (PTHi)
• Pakiet elektrolitów: sód, potas, chlorki i inne elektrolity.
• Pakiet tężyczka: wapń, magnez i elektrolity.
• Pakiet osteoporoza podstawowy: wapń, witamina D i markery kostne.
• Wapń zjonizowany: oceniany razem z PTH.
• Fosfor: drugi element gospodarki mineralnej.
• Witamina D: najczęstsza przyczyna wtórnego wzrostu PTH.
• Kalcytonina: hormon tarczycy działający przeciwstawnie.
• Wapń całkowity: pierwiastek kości, mięśni i nerwów.
• TSH: podstawowe badanie pracy tarczycy.
• Witamina D 1,25(OH)2: aktywna postać witaminy D, badana w szczególnych sytuacjach.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
