BADANIE · BADANIA PODSTAWOWE

Hemoglobina glikowana (HbA1c)

MATERIAŁ
Krew żylna pełna (EDTA)
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Hemoglobina glikowana, oznaczana skrótem HbA1c, to część hemoglobiny w krwinkach czerwonych, do której trwale przyłączyła się glukoza. Im więcej cukru krąży we krwi, tym większy jest jej odsetek. Ponieważ krwinki czerwone żyją około trzech miesięcy, HbA1c pokazuje średni poziom glukozy z ostatnich 2–3 miesięcy, a nie z jednego dnia.

Badanie służy do kontroli leczenia cukrzycy – pozwala ocenić, czy przez ostatnie tygodnie cukier był utrzymywany na zakładanym poziomie. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne dopuszcza je także jako jedno z kryteriów rozpoznania cukrzycy, a wynik pośredni bywa sygnałem stanu przedcukrzycowego. W przeciwieństwie do glukozy HbA1c nie zmienia się po jednym posiłku czy jednej nieprzespanej nocy.

Wynik może być niewiarygodny przy niedokrwistości, chorobach nerek, niektórych wariantach hemoglobiny, po utracie lub przetoczeniu krwi oraz w ciąży. W takich sytuacjach lekarz ocenia gospodarkę cukrową innymi badaniami.

Więcej informacji

Co to za badanie – hemoglobina glikowana?

To badanie krwi pokazujące, jaki odsetek hemoglobiny jest połączony z glukozą. Odzwierciedla średnie stężenie cukru z ostatnich 2–3 miesięcy, przy czym największy wpływ mają ostatnie tygodnie przed badaniem. Dlatego HbA1c dobrze ocenia długofalową kontrolę cukru, a gorzej – nagłe wahania.

Jakie są normy hemoglobiny glikowanej?

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego wynik HbA1c 6,5% lub wyższy (48 mmol/mol i więcej) jest jednym z kryteriów rozpoznania cukrzycy, potwierdzanym zwykle drugim badaniem. Nieco podwyższona HbA1c może wskazywać na stan przedcukrzycowy – ocenia to lekarz na podstawie wyniku. U osób leczonych z powodu cukrzycy docelowy poziom HbA1c lekarz ustala indywidualnie. Ostateczną ocenę wyniku zawsze przeprowadza lekarz.

Co oznacza wynik w mmol/mol (IFCC)?

HbA1c podaje się w dwóch jednostkach: w procentach (system NGSP) i w milimolach na mol (system IFCC). To ten sam wynik w innym zapisie – np. 6,5% odpowiada 48 mmol/mol, a 7% to 53 mmol/mol. Laboratoria w Europie coraz częściej podają oba zapisy.

Czy na HbA1c trzeba być na czczo?

Sam wynik HbA1c praktycznie nie zależy od ostatniego posiłku. Ramka przygotowania zaleca jednak pobranie rano i na czczo, bo HbA1c bada się zwykle razem z glukozą, która wymaga postu. Jeśli wykonujesz tylko to badanie, posiłek przed pobraniem nie zafałszuje wyniku.

Jak często badać HbA1c?

U osób z cukrzycą zwykle co 3–6 miesięcy, zależnie od wyrównania i zmian w leczeniu – harmonogram ustala lekarz. U osób bez cukrzycy HbA1c bywa częścią badań profilaktycznych, zwłaszcza przy nadwadze, nadciśnieniu, cukrzycy w rodzinie czy po cukrzycy ciążowej.

Co może zafałszować wynik HbA1c?

• niedokrwistość z niedoboru żelaza – może zawyżać wynik,
• niedawna utrata krwi, przetoczenie krwi, hemoliza – mogą go zaniżać,
• przewlekła choroba nerek i wątroby,
• warianty hemoglobiny i talasemie,
• ciąża – zmienia czas życia krwinek.
W takich sytuacjach lekarz może posłużyć się glukozą, krzywą cukrową lub fruktozaminą.

Jak czytać wynik?

Laboratorium podaje wynik w procentach i/lub mmol/mol wraz z zakresem odniesienia. Pojedynczy wynik w okolicy granicy potwierdza się powtórnym badaniem lub badaniem glukozy.

Badania powiązane z badaniem Hemoglobina glikowana (HbA1c)

• Pakiet ryzyko cukrzycy: glukoza i HbA1c razem.
• Krzywa cukrowa: reakcja na obciążenie glukozą.
• Wskaźnik insulinooporności HOMA-IR: liczony z glukozy i insuliny na czczo.
• Glukoza: poziom cukru na czczo.
• C-peptyd: wydzielanie insuliny przez trzustkę.
• Insulina: hormon obniżający poziom cukru, często oznaczany razem z glukozą.
• Przeciwciała anty-IA2: przeciwciała oceniane w cukrzycy autoimmunologicznej.
• Fruktozamina: średni poziom cukru z ostatnich 2–3 tygodni.
• Przeciwciała anty-GAD: przeciwciała oceniane w cukrzycy typu 1 i LADA.
• Proinsulina: prekursor insuliny wytwarzany w trzustce.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy