CA 125
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
CA 125 to glikoproteina wytwarzana przez komórki wyściełające jamę otrzewnej, opłucnej i osierdzia, a także przez błonę śluzową jajowodów i macicy. Podwyższony wynik ma większość kobiet z zaawansowanym rakiem jajnika, dlatego CA 125 jest podstawowym markerem tego nowotworu. Rośnie jednak także w wielu stanach łagodnych.
Badanie stosuje się przede wszystkim w trzech sytuacjach: przy ocenie zmiany w jajniku widocznej w USG (CA 125 wchodzi do wskaźników ryzyka RMI i ROMA – w tym drugim razem z HE4), w kontroli leczenia raka jajnika i obserwacji po jego zakończeniu. U kobiet z wysokim ryzykiem dziedzicznym, np. z mutacją BRCA, lekarz może zaproponować okresowe oznaczenia z USG.
CA 125 nie sprawdza się jako badanie przesiewowe w populacji ogólnej – duże badania nie wykazały, by zmniejszało śmiertelność z powodu raka jajnika. Podwyższony bywa przy endometriozie, mięśniakach, podczas miesiączki, w ciąży, w zapaleniu przydatków, a także przy chorobach wątroby, płuc i serca, zwłaszcza z płynem w jamach ciała. U kobiet przed menopauzą łagodne przyczyny są znacznie częstsze niż nowotwór.
Więcej informacji
Co pokazuje to badanie?
Stężenie antygenu CA 125 we krwi. Wynik pomaga lekarzowi ocenić ryzyko nowotworowego charakteru zmiany w jajniku i kontrolować leczenie raka jajnika. Sam nie rozpoznaje choroby – podwyższony wynik ma wiele przyczyn, a prawidłowy nie wyklucza nowotworu we wczesnym stadium.
Co powoduje wzrost CA 125?
• endometrioza, mięśniaki macicy, torbiele jajników,
• miesiączka i ciąża (zwłaszcza I trymestr),
• zapalenie przydatków, zapalenie otrzewnej,
• choroby wątroby, w tym marskość z wodobrzuszem,
• niewydolność serca, płyn w opłucnej, zapalenie trzustki,
• nowotwory jajnika, jajowodu, otrzewnej, a rzadziej innych narządów.
Torbiel jajnika – co mówi wynik markera?
Przy zmianie w jajniku wynik CA 125 ocenia się razem z obrazem USG i stanem menopauzalnym – na tej podstawie lekarz wylicza wskaźniki ryzyka (np. RMI). U kobiet przed menopauzą umiarkowanie podwyższony CA 125 często towarzyszy torbielom endometrialnym. Decyzje o dalszym postępowaniu podejmuje ginekolog.
Czy CA 125 służy do badania w kierunku raka piersi?
Nie. CA 125 nie jest markerem raka piersi. W kontroli leczenia raka piersi stosuje się inne markery, np. CA 15-3, a we wczesnej diagnostyce – mammografię i USG piersi.
CA 125 a HE4 i test ROMA
HE4 to drugi marker raka jajnika, rzadziej podwyższony przy endometriozie. Połączenie CA 125, HE4 i stanu menopauzalnego daje wskaźnik ROMA, który pomaga ocenić ryzyko złośliwości guza przydatków.
Kiedy najlepiej badać CA 125?
U kobiet miesiączkujących – poza okresem miesiączki, najlepiej w pierwszej połowie cyklu po jej zakończeniu, bo krwawienie może podnosić wynik. Kolejne pomiary w kontroli leczenia najlepiej wykonywać w tym samym laboratorium.
Jak przygotować się do badania?
Nie trzeba być na czczo – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Zanotuj dzień cyklu i poinformuj o ciąży.
Jak czytać wynik CA 125?
Zakres CA 125 zależy od metody. U kobiet miesiączkujących wynik bywa wyższy w czasie miesiączki, dlatego przyda się informacja o dniu cyklu. W kontroli leczenia ważniejsza od pojedynczego wyniku jest zmiana w czasie – kolejne oznaczenia najlepiej wykonywać w tym samym laboratorium.
Badania powiązane z badaniem CA 125
• Pakiet markerów nowotworowych dla kobiet: zestaw markerów.
• Pakiet onkologiczny dla mężczyzn: markery nowotworowe w jednym zamówieniu.
• HE4: drugi marker raka jajnika.
• Test ROMA: ocena ryzyka guza przydatków.
• BRCA1/BRCA2 – najczęstsze mutacje: ryzyko dziedziczne.
• Inhibina B: hormon wytwarzany w jajnikach i jądrach.
• TPS: marker aktywności podziałów komórkowych.
• CA 72-4: marker nowotworowy oznaczany głównie w chorobach żołądka.
• PSA całkowity: antygen swoisty dla prostaty.
• PSA wolny: frakcja PSA oceniana razem z PSA całkowitym.
Przygotowanie do badania
- możesz iść na pobranie w ciągu dnia, nie musisz być na czczo. Unikaj pobrania materiału po obfitym posiłku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
