Całkowita zdolność wiązania żelaza (TIBC)
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzień roboczyTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 3
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
TIBC, czyli całkowita zdolność wiązania żelaza, pokazuje, ile żelaza może przyłączyć transferyna – białko, które przenosi żelazo we krwi. Badanie obejmuje trzy oznaczenia: żelazo w surowicy, utajoną zdolność wiązania żelaza (UIBC) oraz wyliczone z nich TIBC.
Transferyna wytwarzana w wątrobie ma określoną liczbę miejsc do przyłączenia żelaza. W typowych warunkach mniej więcej jedna trzecia z nich jest zajęta, a reszta stanowi rezerwę – to właśnie UIBC. Gdy żelaza brakuje, organizm wytwarza więcej transferyny i TIBC rośnie. W stanach zapalnych, przy niedożywieniu czy chorobach wątroby TIBC zwykle spada.
Z wyników żelaza i TIBC wylicza się wysycenie transferyny, czyli odsetek zajętych miejsc wiążących. Razem z ferrytyną pozwala to odróżnić niedobór żelaza od niedokrwistości chorób przewlekłych i wychwycić nadmiar żelaza.
Więcej informacji
Co obejmuje badanie TIBC?
• [żelazo w surowicy](/badania/zelazo-w-surowicy) – ilość żelaza krążącego we krwi,
• UIBC – utajona zdolność wiązania żelaza, czyli wolne miejsca w transferynie,
• TIBC – całkowita zdolność wiązania, suma żelaza i UIBC.
Co to za badanie TIBC?
To badanie gospodarki żelazem, które opisuje transport żelaza, a nie jego zapasy. Mówi, ile żelaza mogłaby jeszcze przyjąć transferyna. Samo TIBC rzadko interpretuje się osobno – zwykle razem z żelazem, ferrytyną i morfologią.
Co oznacza wysokie TIBC?
Wysokie TIBC najczęściej towarzyszy niedoborowi żelaza: organizm zwiększa produkcję transferyny, by wychwycić każdą jego ilość. Typowy układ to wysokie TIBC, niska ferrytyna i niskie żelazo. TIBC rośnie też fizjologicznie w ciąży i u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, bez niedoboru żelaza.
Co oznacza niskie TIBC?
Niskie TIBC występuje w przewlekłych stanach zapalnych i infekcjach, przy niedożywieniu, chorobach wątroby, utracie białka przez nerki oraz przy nadmiarze żelaza, np. w hemochromatozie. Niskie TIBC razem z prawidłową lub wysoką ferrytyną i niskim żelazem to obraz typowy dla niedokrwistości chorób przewlekłych. Samo w sobie nie wskazuje na nowotwór.
Jak wylicza się wysycenie transferyny?
Wysycenie transferyny to stosunek żelaza do TIBC wyrażony w procentach. Niskie wysycenie przemawia za niedoborem żelaza dostępnego dla szpiku, a wysokie – za jego nadmiarem i bywa pierwszym sygnałem hemochromatozy. Zakres referencyjny wysycenia, podobnie jak TIBC i UIBC, podaje laboratorium.
TIBC czy ferrytyna – co lepiej pokazuje niedobór żelaza?
Ferrytyna najlepiej odzwierciedla zapasy żelaza i jest podstawowym badaniem przy podejrzeniu niedoboru. Jej słabością jest to, że rośnie w stanach zapalnych i może wtedy maskować niedobór. TIBC i wysycenie transferyny pomagają w takich sytuacjach rozstrzygnąć, czy żelaza rzeczywiście brakuje.
Jak przygotować się do badania?
Żelazo ma wyraźny rytm dobowy i zmienia się po posiłku, dlatego krew oddaje się rano, na czczo. Preparaty żelaza przyjęte w ostatnich dniach zawyżają wynik – o przerwie przed badaniem zdecyduj z lekarzem. Szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”.
Jak czytać wyniki?
Zakresy referencyjne żelaza, UIBC i TIBC zależą od metody i laboratorium, i są podane na wyniku. Na niedobór lub nadmiar żelaza wskazuje dopiero układ kilku parametrów, a nie jedna liczba.
Badania powiązane z badaniem Całkowita zdolność wiązania żelaza (TIBC)
• Pakiet anemia i zmęczenie: morfologia, żelazo i witaminy w jednym zamówieniu.
• Pakiet anemii rozszerzony: szersza ocena gospodarki żelazem i witaminami.
• Pakiet niedobór żelaza: parametry gospodarki żelazem.
• Ferrytyna: zapasy żelaza w organizmie.
• Transferyna: bezpośredni pomiar białka transportującego żelazo.
• Morfologia krwi: wielkość krwinek i poziom hemoglobiny.
• Hemochromatoza – mutacje genu HFE: przy wysokim wysyceniu transferyny.
• Żelazo: stężenie żelaza we krwi.
• UIBC: wolna pojemność transferyny na żelazo.
• Witamina B12: witamina ważna dla krwi i nerwów.
Przygotowanie do badania
- Bezpośrednio przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Bądź na czczo, czyli 8-12 godzin po ostatnim posiłku. W dniu badania pij tylko czystą, niegazowaną wodę
- Na badanie przyjdź w godzinach porannych
- Na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250 ml)
- Bądź po całonocnym wypoczynku
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
