Ferrytyna
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Ferrytyna to białko, które magazynuje żelazo głównie w wątrobie, śledzionie i szpiku. Jej stężenie we krwi odzwierciedla wielkość zapasów żelaza w organizmie.
To podstawowe badanie przy podejrzeniu niedoboru lub nadmiaru żelaza i przy niedokrwistości. Najczęściej wykonuje się je razem z morfologią krwi i żelazem.
Więcej informacji
Ferrytyna – co to za badanie?
Ferrytyna działa jak magazyn: wiąże żelazo i oddaje je, gdy organizm go potrzebuje, np. do wytwarzania hemoglobiny. Niewielka jej część przechodzi do krwi, a to stężenie dobrze odpowiada ilości zmagazynowanego żelaza. Dzięki temu ferrytyna pozwala ocenić zapasy, zanim spadnie hemoglobina w morfologii.
Ferrytyna – kiedy wykonać badanie?
Badanie ferrytyny wykonuje się najczęściej:
• gdy w morfologii hemoglobina jest niska albo krwinki czerwone są małe,
• przy przewlekłym zmęczeniu, wypadaniu włosów czy łamliwości paznokci,
• u kobiet z obfitymi miesiączkami, w ciąży i u osób na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej,
• u regularnych krwiodawców i osób trenujących wyczynowo,
• przy chorobach jelit utrudniających wchłanianie żelaza,
• przy podejrzeniu nadmiaru żelaza, np. hemochromatozy,
• w kontroli leczenia preparatami żelaza.
Ferrytyna – zakres referencyjny i interpretacja wyniku
Zakresy referencyjne ferrytyny zależą od płci i wieku, a obowiązującą normę laboratorium podaje na wyniku. Dokładne granice zależą od metody, wieku i płci, dlatego wiążący jest zakres wydrukowany na Twoim wyniku (µg/l to to samo co ng/ml).
Niska ferrytyna – możliwe przyczyny: jest jednym z najczulszych wskaźników wyczerpania zapasów żelaza. Towarzyszy utracie krwi, np. przy obfitych miesiączkach, krwawieniach z przewodu pokarmowego lub częstym oddawaniu krwi, niedoborom w diecie i zaburzeniom wchłaniania, np. w celiakii.
Wysoka ferrytyna – możliwe przyczyny: nie zawsze oznacza nadmiar żelaza. Ferrytyna jest tzw. białkiem ostrej fazy i rośnie w infekcjach i stanach zapalnych. Podnoszą ją też choroby wątroby, nadużywanie alkoholu, otyłość i zespół metaboliczny, a także nadmiar żelaza, np. w hemochromatozie, po wielokrotnych przetoczeniach krwi albo przy nadmiernej suplementacji.
Pojedynczy wynik nie przesądza o chorobie; dalsze postępowanie ustala lekarz.
Ferrytyna – co może wpłynąć na wynik?
• Infekcja i stan zapalny podnoszą ferrytynę i mogą ukryć niedobór żelaza. Gdy to możliwe, lepiej nie badać się w trakcie ostrej infekcji.
• Preparaty żelaza: przyjmowane przed badaniem zawyżają wynik; powiedz lekarzowi, że je stosujesz.
• Alkohol oraz choroby wątroby zwiększają stężenie ferrytyny.
• Ciąża: zapasy żelaza zwykle się w niej zmniejszają.
• Przygotowanie: zalecenia dla tego badania to pobranie rano, na czczo, czyli 8–12 godzin po ostatnim posiłku, po wypoczynku.
Badania powiązane z ferrytyną
• Pakiet anemia i zmęczenie: morfologia, ferrytyna, żelazo i transferyna w jednym zamówieniu.
• Morfologia krwi: hemoglobina i krwinki czerwone, zwykle pierwsze badanie przy podejrzeniu niedokrwistości.
• Żelazo w surowicy: ilość żelaza krążącego we krwi.
• Transferyna: białko transportujące żelazo do tkanek.
• TIBC: całkowita zdolność krwi do wiązania żelaza.
• UIBC: wolne miejsca wiązania żelaza na transferynie.
• Białko C-reaktywne (CRP): pomaga ocenić, czy wysoka ferrytyna nie wynika ze stanu zapalnego.
• Witamina B12 i kwas foliowy: inne niedobory, które mogą obniżać hemoglobinę.
Czy ferrytyna jest ważniejsza niż żelazo?
Przy ocenie niedoboru zwykle tak, bo pokazuje zapasy, a nie chwilowe stężenie. Najwięcej mówią jednak oba wyniki razem z morfologią.
Dlaczego ferrytyna bywa wysoka przy niedoborze żelaza?
W stanie zapalnym organizm wytwarza więcej ferrytyny niezależnie od zapasów żelaza. Wynik może być wtedy w zakresie albo wyższy mimo niedoboru. Dlatego lekarz czasem dokłada CRP albo powtarza badanie po ustąpieniu infekcji.
Czy można badać ferrytynę w ciąży?
Tak, ferrytyna jest często oznaczana w ciąży, bo zapotrzebowanie na żelazo wtedy rośnie. Wynik omów z lekarzem prowadzącym ciążę.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
