Kreatynina w surowicy
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Kreatynina powstaje w mięśniach jako produkt przemian kreatyny, która dostarcza im energii. Organizm wytwarza ją w mniej więcej stałym tempie, a usuwają ją niemal wyłącznie nerki. Dlatego jej stężenie we krwi jest podstawowym badaniem pokazującym, jak sprawnie nerki filtrują krew.
Z wyniku kreatyniny, wieku i płci wylicza się eGFR, czyli szacowany współczynnik przesączania kłębuszkowego – liczbę, na której opiera się ocena stadium przewlekłej choroby nerek i dawkowanie wielu leków. Kreatyninę oznacza się przy nadciśnieniu, cukrzycy, chorobach serca, przed podaniem kontrastu do tomografii lub rezonansu, w trakcie przyjmowania leków obciążających nerki i profilaktycznie.
Stężenie kreatyniny zależy też od masy mięśniowej: wyższa bywa u osób umięśnionych i po suplementacji kreatyną, niższa u osób szczupłych, starszych i w ciąży. We wczesnej chorobie nerek może jeszcze pozostawać prawidłowa – wtedy uzupełnieniem jest badanie albuminy w moczu (ACR) lub cystatyny C.
Więcej informacji
Kreatynina – co to za badanie?
To oznaczenie stężenia kreatyniny we krwi żylnej. Ponieważ kreatynina jest usuwana przez nerki, jej wzrost zwykle oznacza, że filtrują one słabiej. Wynik ocenia się razem z eGFR, a często też z mocznikiem, elektrolitami i badaniem moczu.
Czym jest eGFR?
To szacowana filtracja kłębuszkowa – wskaźnik, ile krwi nerki oczyszczają w ciągu minuty, wyliczany z kreatyniny, wieku i płci (obecnie najczęściej wzorem CKD-EPI). Na jego podstawie lekarz określa stadium przewlekłej choroby nerek i dostosowuje dawki leków. U osób o nietypowej masie mięśniowej eGFR z kreatyniny bywa mniej dokładny.
Co podnosi poziom kreatyniny?
• choroby nerek – ostre i przewlekłe,
• odwodnienie, wymioty, biegunka,
• niewydolność serca i spadki ciśnienia,
• duża masa mięśniowa, suplementy z kreatyną,
• duży posiłek mięsny i intensywny wysiłek tuż przed badaniem,
• niektóre leki, np. trimetoprim, które utrudniają wydalanie kreatyniny bez uszkodzenia nerek.
Dlatego lekko podwyższony wynik często sprawdza się ponownie w lepszych warunkach.
Co oznacza niska kreatynina?
Najczęściej małą masę mięśniową – u osób szczupłych, starszych, długo unieruchomionych. Niższa jest też w ciąży, gdy nerki filtrują intensywniej. Sama w sobie zwykle nie wymaga diagnostyki, ale może sprawiać, że eGFR wygląda lepiej, niż jest w rzeczywistości.
Badanie kreatyniny przed tomografią lub rezonansem
Przed podaniem środka kontrastowego placówki często wymagają aktualnego wyniku kreatyniny z eGFR, bo kontrast jest wydalany przez nerki. Wymagania co do terminu wyniku ustala pracownia, w której wykonujesz badanie obrazowe – zapytaj o nie przy rejestracji.
Czy picie wody lub kawy wpływa na kreatyninę?
Odwodnienie podnosi kreatyninę, a uzupełnienie płynów może ją przywrócić do zwykłego poziomu – ale picie wody nie poprawia pracy chorych nerek. Kawa w zwykłych ilościach nie ma istotnego wpływu na wynik. Większe znaczenie mają mięso zjedzone dzień wcześniej, suplementy kreatyny i ciężki trening.
Jak przygotować się do badania?
Wymagania opisuje sekcja „Przygotowanie do badania” na tej stronie. Dzień wcześniej nie jedz dużych porcji mięsa i odpuść intensywny trening. Przyjmowane leki i suplementy, zwłaszcza kreatynę, podaj przy pobraniu.
Jaka jest norma kreatyniny i jak czytać wynik?
Zakres referencyjny kreatyniny jest inny dla kobiet i mężczyzn i zależy od metody – znajdziesz go obok wyniku. Więcej niż sama liczba mówi wyliczony z niej eGFR oraz to, jak kreatynina zmienia się w kolejnych badaniach. Lekko podwyższony wynik u osoby umięśnionej lub po ciężkim treningu zwykle powtarza się po kilku dniach odpoczynku.
Badania powiązane z badaniem Kreatynina w surowicy
• Wskaźnik albumina/kreatynina w moczu (ACR): wczesne uszkodzenie nerek.
• Pakiet badań nerkowy: kreatynina z elektrolitami i badaniem moczu.
• Pakiet nerkowy: parametry krwi i moczu oceniające nerki.
• Pakiet badań dla każdego: podstawowe badania profilaktyczne.
• Cystatyna C: ocena nerek niezależna od mięśni.
• Mocznik: drugi podstawowy wskaźnik nerkowy.
• Białko całkowite: suma białek krwi, głównie albumin i globulin.
• Kwas moczowy: końcowy produkt przemiany puryn.
• Potas: elektrolit ważny dla pracy serca i mięśni.
• Miedź: pierwiastek śladowy, przenoszony we krwi przez ceruloplazminę.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
