BADANIE · CUKRZYCA I INSULINOOPORNOŚĆ

Lipaza

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Lipaza to enzym trawienny wytwarzany głównie przez trzustkę. Trafia do dwunastnicy, gdzie rozkłada tłuszcze z pożywienia na kwasy tłuszczowe i glicerol, które jelito może wchłonąć. We krwi zdrowego człowieka krąży jej niewiele.

Gdy komórki trzustki ulegają uszkodzeniu, lipaza przedostaje się do krwi w dużych ilościach. Dlatego oznaczenie lipazy jest podstawowym badaniem przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki, na które wskazuje silny ból w nadbrzuszu, często promieniujący do pleców, z nudnościami i wymiotami. Lipaza rośnie już po kilku godzinach od początku choroby i utrzymuje się dłużej niż amylaza, a przy tym jest dla trzustki bardziej swoista.

Umiarkowany wzrost lipazy zdarza się też w chorobach nerek, niedrożności jelit, kamicy żółciowej, cukrzycy czy po niektórych lekach. Wynik nie mówi o ciężkości zapalenia trzustki, a prawidłowa lipaza w przewlekłym zapaleniu nie wyklucza choroby.

Więcej informacji

Lipaza – co pokazuje badanie?

Badanie mierzy aktywność lipazy we krwi. Duży wzrost wskazuje na uszkodzenie trzustki, najczęściej ostre zapalenie. Wynik ocenia się zawsze z objawami – przy ostrym zapaleniu trzustki rozpoznanie opiera się na bólu brzucha, aktywności enzymów i badaniach obrazowych.

Od czego rośnie lipaza?

• ostre zapalenie trzustki, np. kamicze lub alkoholowe,
• zaostrzenie przewlekłego zapalenia trzustki,
• kamica przewodowa, zapalenie pęcherzyka żółciowego,
• niewydolność nerek – wolniejsze usuwanie enzymu,
• niedrożność lub zawał jelit, perforacja wrzodu,
• leki, np. niektóre leki przeciwcukrzycowe, przeciwpadaczkowe, sterydy.

Lipaza czy amylaza – co lepiej zbadać?

Przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki zalecana jest przede wszystkim lipaza – jest bardziej swoista dla trzustki i dłużej pozostaje podwyższona, co pomaga, gdy pacjent zgłasza się po kilku dniach. Amylaza pochodzi także ze ślinianek i innych narządów. Często oznacza się oba enzymy razem.

Podwyższona lipaza, a amylaza w normie – co to znaczy?

Taki układ zdarza się, bo amylaza szybciej wraca do normy, np. gdy badanie wykonano kilka dni po początku choroby. Może też wynikać z przyczyn pozatrzustkowych, np. chorób nerek. Interpretację ułatwiają objawy i badania obrazowe.

Czy lipaza pokaże raka trzustki?

Nie. Lipaza nie jest markerem nowotworowym – w raku trzustki bywa prawidłowa. Do diagnostyki służą badania obrazowe, a marker CA 19-9 jest pomocniczy, głównie w kontroli leczenia.

Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?

Silny ból w nadbrzuszu, zwłaszcza promieniujący do pleców, z wymiotami i gorączką, wymaga pilnej pomocy lekarskiej, a nie badania w punkcie pobrań – ostre zapalenie trzustki diagnozuje się i leczy w szpitalu.

Jak przygotować się do badania?

Szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania” – rano, na czczo. Przyjmowane leki podaj przy pobraniu.

Jaka jest norma lipazy?

Przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki lekarz ocenia, ile razy lipaza przekracza górną granicę zakresu z wydruku, i zestawia to z objawami. Nieznacznie podwyższona lipaza bez bólu brzucha ma wiele łagodnych przyczyn, m.in. choroby nerek i niektóre leki.

Badania powiązane z badaniem Lipaza

• Próby wątrobowe – pakiet: przy podejrzeniu kamicy.
• Pakiet celiakia IgA i IgG: przeciwciała w obu klasach.
• Pakiet monitorowanie diety bezglutenowej: kontrola przeciwciał w celiakii.
• Pakiet stan zapalny jelit: markery zapalenia jelit w kale i krwi.
• Amylaza: drugi enzym trzustkowy.
• Elastaza trzustkowa w kale: czynność wydzielnicza trzustki.
• Triglicerydy: bardzo wysokie mogą wywołać zapalenie trzustki.
• Amylaza w moczu: enzym trawienny oznaczany w moczu.
• Celiakia – pakiet diagnostyczny: przeciwciała stosowane w diagnostyce celiakii.
• Celiakia – pakiet z genetyką: przeciwciała i badanie genów HLA-DQ2/DQ8.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy