Alfa 1 - antytrypsyna w surowicy
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Alfa-1-antytrypsyna (AAT) to białko wytwarzane głównie w wątrobie. Jej zadaniem jest ochrona tkanek – przede wszystkim płuc – przed enzymami uwalnianymi przez krwinki białe w czasie stanu zapalnego. Gdy AAT jest za mało, enzymy te stopniowo uszkadzają pęcherzyki płucne.
Wrodzony niedobór alfa-1-antytrypsyny to choroba genetyczna, dziedziczona po obojgu rodzicach. Może prowadzić do rozedmy płuc we wczesnym wieku – zwłaszcza u palaczy – a także do chorób wątroby, u dzieci i u dorosłych. Pozostaje często nierozpoznany, bo objawy przypominają zwykłą POChP lub astmę. Dlatego międzynarodowe zalecenia proponują jednorazowe oznaczenie AAT u każdej osoby z POChP, u osób z rozedmą przed 45. rokiem życia, z niewyjaśnioną chorobą wątroby oraz u krewnych chorych.
Badanie oznacza stężenie AAT we krwi. AAT należy do białek ostrej fazy – w czasie infekcji czy stanu zapalnego jej stężenie rośnie i może maskować niedobór, dlatego często bada się ją razem z CRP. Przy niskim wyniku lekarz może zaproponować badanie genotypu AAT, które ustala rodzaj wariantu genu.
Więcej informacji
Co to jest alfa-1-antytrypsyna?
To białko produkowane w wątrobie, które krąży we krwi i hamuje enzymy niszczące tkanki – głównie elastazę neutrofilową. Najważniejszą rolę odgrywa w płucach, gdzie chroni pęcherzyki przed uszkodzeniem w czasie stanu zapalnego.
Jakie są objawy niedoboru alfa-1-antytrypsyny?
U dorosłych najczęściej duszność przy wysiłku, przewlekły kaszel, świszczący oddech czy częste infekcje dróg oddechowych – objawy podobne do POChP lub astmy, ale pojawiające się wcześniej. Niedobór może też dotyczyć wątroby – u noworodków objawia się przedłużającą się żółtaczką. Te same objawy mają inne przyczyny, dlatego potrzebne jest badanie.
Co powoduje niedobór alfa-1-antytrypsyny?
Wrodzone warianty genu SERPINA1, odziedziczone po obojgu rodzicach. Najczęstszy ciężki wariant to tzw. Z. Nieprawidłowe białko gromadzi się w wątrobie zamiast trafiać do krwi – stąd jednoczesne ryzyko chorób płuc i wątroby. Palenie tytoniu znacznie przyspiesza uszkodzenie płuc.
Kto powinien zbadać alfa-1-antytrypsynę?
• osoby z POChP lub rozedmą płuc, szczególnie we wczesnym wieku,
• osoby z astmą, w której obturacja nie ustępuje mimo leczenia,
• osoby z niewyjaśnioną chorobą wątroby,
• krewni osób z rozpoznanym niedoborem.
Co oznacza podwyższona alfa-1-antytrypsyna?
Najczęściej trwający stan zapalny lub infekcję – AAT jest białkiem ostrej fazy. Wzrost obserwuje się też w ciąży i przy stosowaniu estrogenów. Taki wynik może maskować niedobór, dlatego przy podejrzeniu choroby wrodzonej lekarz ocenia go razem z CRP lub proponuje badanie genetyczne.
Jak przygotować się do badania?
Przyjdź rano, po przespanej nocy, wypij szklankę wody i chwilę odpocznij przed pobraniem – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”.
Badania powiązane z badaniem Alfa-1-antytrypsyna (AAT) w surowicy
• Próby wątrobowe – pakiet: ocena wątroby.
• Pakiet wątrobowy rozszerzony: szersza ocena pracy wątroby.
• Alfa-1-antytrypsyna – genotyp: oznaczenie najczęstszych wariantów genu.
• Gen SERPINA1 – NGS: analiza całego genu odpowiedzialnego za AAT.
• Alfa-1-antytrypsyna w kale: utrata białka przez jelito – inne zastosowanie.
• CRP: stan zapalny, który podnosi AAT.
• Proteinogram: rozdział białek krwi, w tym frakcji alfa-1.
• Niedobór AAT – sekwencjonowanie SERPINA1: analiza regionu kodującego genu.
• ALT: enzym wątrobowy, podstawowy element prób wątrobowych.
• AST: enzym obecny w wątrobie, mięśniach i sercu.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
