BADANIE · CHOROBY WĄTROBY

Alfa 1 - antytrypsyna w surowicy

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Alfa-1-antytrypsyna (AAT) to białko wytwarzane głównie w wątrobie. Jej zadaniem jest ochrona tkanek – przede wszystkim płuc – przed enzymami uwalnianymi przez krwinki białe w czasie stanu zapalnego. Gdy AAT jest za mało, enzymy te stopniowo uszkadzają pęcherzyki płucne.

Wrodzony niedobór alfa-1-antytrypsyny to choroba genetyczna, dziedziczona po obojgu rodzicach. Może prowadzić do rozedmy płuc we wczesnym wieku – zwłaszcza u palaczy – a także do chorób wątroby, u dzieci i u dorosłych. Pozostaje często nierozpoznany, bo objawy przypominają zwykłą POChP lub astmę. Dlatego międzynarodowe zalecenia proponują jednorazowe oznaczenie AAT u każdej osoby z POChP, u osób z rozedmą przed 45. rokiem życia, z niewyjaśnioną chorobą wątroby oraz u krewnych chorych.

Badanie oznacza stężenie AAT we krwi. AAT należy do białek ostrej fazy – w czasie infekcji czy stanu zapalnego jej stężenie rośnie i może maskować niedobór, dlatego często bada się ją razem z CRP. Przy niskim wyniku lekarz może zaproponować badanie genotypu AAT, które ustala rodzaj wariantu genu.

Więcej informacji

Co to jest alfa-1-antytrypsyna?

To białko produkowane w wątrobie, które krąży we krwi i hamuje enzymy niszczące tkanki – głównie elastazę neutrofilową. Najważniejszą rolę odgrywa w płucach, gdzie chroni pęcherzyki przed uszkodzeniem w czasie stanu zapalnego.

Jakie są objawy niedoboru alfa-1-antytrypsyny?

U dorosłych najczęściej duszność przy wysiłku, przewlekły kaszel, świszczący oddech czy częste infekcje dróg oddechowych – objawy podobne do POChP lub astmy, ale pojawiające się wcześniej. Niedobór może też dotyczyć wątroby – u noworodków objawia się przedłużającą się żółtaczką. Te same objawy mają inne przyczyny, dlatego potrzebne jest badanie.

Co powoduje niedobór alfa-1-antytrypsyny?

Wrodzone warianty genu SERPINA1, odziedziczone po obojgu rodzicach. Najczęstszy ciężki wariant to tzw. Z. Nieprawidłowe białko gromadzi się w wątrobie zamiast trafiać do krwi – stąd jednoczesne ryzyko chorób płuc i wątroby. Palenie tytoniu znacznie przyspiesza uszkodzenie płuc.

Kto powinien zbadać alfa-1-antytrypsynę?

• osoby z POChP lub rozedmą płuc, szczególnie we wczesnym wieku,
• osoby z astmą, w której obturacja nie ustępuje mimo leczenia,
• osoby z niewyjaśnioną chorobą wątroby,
• krewni osób z rozpoznanym niedoborem.

Co oznacza podwyższona alfa-1-antytrypsyna?

Najczęściej trwający stan zapalny lub infekcję – AAT jest białkiem ostrej fazy. Wzrost obserwuje się też w ciąży i przy stosowaniu estrogenów. Taki wynik może maskować niedobór, dlatego przy podejrzeniu choroby wrodzonej lekarz ocenia go razem z CRP lub proponuje badanie genetyczne.

Jak przygotować się do badania?

Przyjdź rano, po przespanej nocy, wypij szklankę wody i chwilę odpocznij przed pobraniem – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”.

Badania powiązane z badaniem Alfa-1-antytrypsyna (AAT) w surowicy

• Próby wątrobowe – pakiet: ocena wątroby.
• Pakiet wątrobowy rozszerzony: szersza ocena pracy wątroby.
• Alfa-1-antytrypsyna – genotyp: oznaczenie najczęstszych wariantów genu.
• Gen SERPINA1 – NGS: analiza całego genu odpowiedzialnego za AAT.
• Alfa-1-antytrypsyna w kale: utrata białka przez jelito – inne zastosowanie.
• CRP: stan zapalny, który podnosi AAT.
• Proteinogram: rozdział białek krwi, w tym frakcji alfa-1.
• Niedobór AAT – sekwencjonowanie SERPINA1: analiza regionu kodującego genu.
• ALT: enzym wątrobowy, podstawowy element prób wątrobowych.
• AST: enzym obecny w wątrobie, mięśniach i sercu.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
  • na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
  • przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy