Aminotransferaza asparaginianowa (AST)
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
AST, zapisywana też jako AspAT, to enzym z grupy aminotransferaz, który pracuje wewnątrz komórek. Najwięcej jest go w wątrobie, mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych, mniej w nerkach i krwinkach czerwonych.
Gdy komórki tych narządów ulegają uszkodzeniu, AST przedostaje się do krwi i jej aktywność rośnie. Dlatego oznaczenie należy do tzw. prób wątrobowych i zwykle wykonuje się je razem z ALT, która jest bardziej swoista dla wątroby.
Ponieważ AST występuje w wielu tkankach, podwyższony wynik nie musi dotyczyć wątroby.
Więcej informacji
AST (AspAT) – co to za badanie?
Badanie mierzy aktywność aminotransferazy asparaginianowej we krwi. To enzym, który bierze udział w przemianach aminokwasów i w normalnych warunkach zostaje w komórkach. Na wyniku może występować pod kilkoma nazwami: AST, AspAT, GOT albo transaminaza asparaginianowa. Wynik podaje się w jednostkach na litr (U/l).
Kiedy wykonać badanie AST?
• przy przewlekłym zmęczeniu, braku apetytu, nudnościach,
• przy zażółceniu skóry lub białek oczu, ciemnym moczu, odbarwionym stolcu, świądzie skóry,
• przy bólu w prawym podżebrzu lub nadbrzuszu,
• u osób przyjmujących leki obciążające wątrobę lub regularnie pijących alkohol,
• przy nadwadze, otyłości i cukrzycy, które sprzyjają stłuszczeniu wątroby,
• w kontroli przebiegu chorób wątroby i ich leczenia.
AST – norma i interpretacja wyniku
U zdrowych dorosłych aktywność AST mieści się zwykle w normie podanej na wyniku. Dokładna granica zależy od metody i bywa inna dla kobiet i mężczyzn, dlatego wiążący jest zakres wydrukowany na Twoim wyniku.
Podwyższone AST – możliwe przyczyny:
• choroby wątroby: stłuszczenie, wirusowe i toksyczne zapalenie (np. po alkoholu lub dużych dawkach paracetamolu), autoimmunologiczne zapalenie, marskość, choroby dróg żółciowych,
• uszkodzenie mięśnia sercowego,
• uszkodzenie mięśni szkieletowych: uraz, bardzo intensywny wysiłek, niektóre leki (np. statyny),
• inne: mononukleoza, rozpad krwinek czerwonych, ostre zapalenie trzustki, niedoczynność tarczycy.
Co jest ważniejsze: AST czy ALT?
Oba enzymy ocenia się razem. ALT występuje głównie w wątrobie, więc lepiej odzwierciedla jej stan. AST jest mniej swoista, bo pochodzi też z serca i mięśni, ale w zestawieniu z ALT daje dodatkową informację. Stosunek AST do ALT, tzw. wskaźnik De Ritisa, pomaga lekarzowi zawęzić przyczynę: w warunkach prawidłowych oba wyniki są zbliżone.
Co to jest wskaźnik De Ritisa?
To iloraz AST/ALT liczony z jednego badania krwi. U zdrowych osób oba enzymy mają zwykle podobną aktywność. Wskaźnik poniżej 1 częściej towarzyszy wirusowemu zapaleniu wątroby i stłuszczeniu niealkoholowemu, a powyżej 2 – alkoholowej chorobie wątroby, rozległemu uszkodzeniu wątroby albo przyczynom mięśniowym. Wskaźnik ma sens tylko przy podwyższonych enzymach i ocenia go lekarz.
Jak przygotować się do badania AST?
Zalecenia laboratorium dla tego badania: pobranie rano, na czczo, czyli 8–12 godzin po ostatnim posiłku, po nocnym wypoczynku; w dniu badania można pić tylko czystą, niegazowaną wodę. Dobę przed pobraniem unikaj intensywnego wysiłku, bo mikrourazy mięśni podnoszą AST. Leków nie odstawiaj samodzielnie, tylko powiedz o nich lekarzowi.
Co może wpłynąć na wynik?
• Intensywny wysiłek w ciągu doby przed badaniem.
• Alkohol, zwłaszcza pity regularnie.
• Leki, np. statyny, duże dawki paracetamolu, niektóre antybiotyki, a także zioła i suplementy.
• Zastrzyki domięśniowe, urazy i niedawne zabiegi.
• Rozpad krwinek w próbce (hemoliza), który zawyża wynik, bo krwinki czerwone zawierają AST.
Badania powiązane z badaniem Aminotransferaza asparaginianowa (AST)
• Pakiet wątrobowy podstawowy i rozszerzony: próby wątrobowe w jednym pobraniu.
• ALT (AlAT): drugi enzym wątrobowy, potrzebny do wskaźnika De Ritisa.
• GGTP: enzym dróg żółciowych, wrażliwy na alkohol.
• Fosfataza alkaliczna (ALP) i bilirubina całkowita: ocena wydzielania żółci.
• Albumina: białko wytwarzane przez wątrobę.
• Kinaza kreatynowa (CK): pomaga odróżnić przyczynę mięśniową od wątrobowej.
• Dehydrogenaza mleczanowa (LDH): enzym uwalniany przy uszkodzeniu różnych tkanek.
• Cholinoesteraza: enzym wytwarzany w wątrobie.
• Bilirubina bezpośrednia: frakcja bilirubiny przetworzona w wątrobie.
• Białko całkowite: suma białek krwi, głównie albumin i globulin.
• Bilirubina pośrednia: frakcja bilirubiny przed przetworzeniem w wątrobie.
• Proteinogram: rozdział białek krwi na frakcje.
• Kwasy żółciowe: oceniane m.in. przy świądzie w ciąży i chorobach wątroby.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
