BADANIE · BADANIA PODSTAWOWE

Aminotransferaza asparaginianowa (AST)

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

AST, zapisywana też jako AspAT, to enzym z grupy aminotransferaz, który pracuje wewnątrz komórek. Najwięcej jest go w wątrobie, mięśniu sercowym i mięśniach szkieletowych, mniej w nerkach i krwinkach czerwonych.

Gdy komórki tych narządów ulegają uszkodzeniu, AST przedostaje się do krwi i jej aktywność rośnie. Dlatego oznaczenie należy do tzw. prób wątrobowych i zwykle wykonuje się je razem z ALT, która jest bardziej swoista dla wątroby.

Ponieważ AST występuje w wielu tkankach, podwyższony wynik nie musi dotyczyć wątroby.

Więcej informacji

AST (AspAT) – co to za badanie?

Badanie mierzy aktywność aminotransferazy asparaginianowej we krwi. To enzym, który bierze udział w przemianach aminokwasów i w normalnych warunkach zostaje w komórkach. Na wyniku może występować pod kilkoma nazwami: AST, AspAT, GOT albo transaminaza asparaginianowa. Wynik podaje się w jednostkach na litr (U/l).

Kiedy wykonać badanie AST?

• przy przewlekłym zmęczeniu, braku apetytu, nudnościach,
• przy zażółceniu skóry lub białek oczu, ciemnym moczu, odbarwionym stolcu, świądzie skóry,
• przy bólu w prawym podżebrzu lub nadbrzuszu,
• u osób przyjmujących leki obciążające wątrobę lub regularnie pijących alkohol,
• przy nadwadze, otyłości i cukrzycy, które sprzyjają stłuszczeniu wątroby,
• w kontroli przebiegu chorób wątroby i ich leczenia.

AST – norma i interpretacja wyniku

U zdrowych dorosłych aktywność AST mieści się zwykle w normie podanej na wyniku. Dokładna granica zależy od metody i bywa inna dla kobiet i mężczyzn, dlatego wiążący jest zakres wydrukowany na Twoim wyniku.

Podwyższone AST – możliwe przyczyny:

• choroby wątroby: stłuszczenie, wirusowe i toksyczne zapalenie (np. po alkoholu lub dużych dawkach paracetamolu), autoimmunologiczne zapalenie, marskość, choroby dróg żółciowych,
• uszkodzenie mięśnia sercowego,
• uszkodzenie mięśni szkieletowych: uraz, bardzo intensywny wysiłek, niektóre leki (np. statyny),
• inne: mononukleoza, rozpad krwinek czerwonych, ostre zapalenie trzustki, niedoczynność tarczycy.

Co jest ważniejsze: AST czy ALT?

Oba enzymy ocenia się razem. ALT występuje głównie w wątrobie, więc lepiej odzwierciedla jej stan. AST jest mniej swoista, bo pochodzi też z serca i mięśni, ale w zestawieniu z ALT daje dodatkową informację. Stosunek AST do ALT, tzw. wskaźnik De Ritisa, pomaga lekarzowi zawęzić przyczynę: w warunkach prawidłowych oba wyniki są zbliżone.

Co to jest wskaźnik De Ritisa?

To iloraz AST/ALT liczony z jednego badania krwi. U zdrowych osób oba enzymy mają zwykle podobną aktywność. Wskaźnik poniżej 1 częściej towarzyszy wirusowemu zapaleniu wątroby i stłuszczeniu niealkoholowemu, a powyżej 2 – alkoholowej chorobie wątroby, rozległemu uszkodzeniu wątroby albo przyczynom mięśniowym. Wskaźnik ma sens tylko przy podwyższonych enzymach i ocenia go lekarz.

Jak przygotować się do badania AST?

Zalecenia laboratorium dla tego badania: pobranie rano, na czczo, czyli 8–12 godzin po ostatnim posiłku, po nocnym wypoczynku; w dniu badania można pić tylko czystą, niegazowaną wodę. Dobę przed pobraniem unikaj intensywnego wysiłku, bo mikrourazy mięśni podnoszą AST. Leków nie odstawiaj samodzielnie, tylko powiedz o nich lekarzowi.

Co może wpłynąć na wynik?

• Intensywny wysiłek w ciągu doby przed badaniem.
• Alkohol, zwłaszcza pity regularnie.
• Leki, np. statyny, duże dawki paracetamolu, niektóre antybiotyki, a także zioła i suplementy.
• Zastrzyki domięśniowe, urazy i niedawne zabiegi.
• Rozpad krwinek w próbce (hemoliza), który zawyża wynik, bo krwinki czerwone zawierają AST.

Badania powiązane z badaniem Aminotransferaza asparaginianowa (AST)

• Pakiet wątrobowy podstawowy i rozszerzony: próby wątrobowe w jednym pobraniu.
• ALT (AlAT): drugi enzym wątrobowy, potrzebny do wskaźnika De Ritisa.
• GGTP: enzym dróg żółciowych, wrażliwy na alkohol.
• Fosfataza alkaliczna (ALP) i bilirubina całkowita: ocena wydzielania żółci.
• Albumina: białko wytwarzane przez wątrobę.
• Kinaza kreatynowa (CK): pomaga odróżnić przyczynę mięśniową od wątrobowej.
• Dehydrogenaza mleczanowa (LDH): enzym uwalniany przy uszkodzeniu różnych tkanek.
• Cholinoesteraza: enzym wytwarzany w wątrobie.
• Bilirubina bezpośrednia: frakcja bilirubiny przetworzona w wątrobie.
• Białko całkowite: suma białek krwi, głównie albumin i globulin.
• Bilirubina pośrednia: frakcja bilirubiny przed przetworzeniem w wątrobie.
• Proteinogram: rozdział białek krwi na frakcje.
• Kwasy żółciowe: oceniane m.in. przy świądzie w ciąży i chorobach wątroby.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy