BADANIE · POZOSTAŁE BADANIA

Rozdział elektrof. białek w sur. (Proteinogram)

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
3 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Proteinogram to badanie, w którym białka surowicy krwi rozdziela się za pomocą elektroforezy na pięć frakcji: albuminy oraz globuliny alfa-1, alfa-2, beta i gamma. Wynik pokazuje, ile białka przypada na każdą frakcję, a także kształt wykresu, na którym każda frakcja tworzy osobny „szczyt”. Dzięki temu proteinogram mówi więcej niż samo białko całkowite.

Zmiany w poszczególnych frakcjach towarzyszą różnym stanom. Wzrost alfa-globulin bywa związany z ostrym stanem zapalnym, szeroki wzrost gamma-globulin – z przewlekłymi zapaleniami, chorobami wątroby i chorobami autoimmunologicznymi, a spadek albumin – z niedożywieniem, chorobami wątroby lub utratą białka przez nerki. Szczególnie ważne jest wąskie, ostre pasmo w obrębie globulin – tzw. białko monoklonalne (M), wytwarzane przez jeden klon komórek plazmatycznych.

Białko monoklonalne może towarzyszyć szpiczakowi i innym chorobom krwi, ale znacznie częściej jest to łagodna, bezobjawowa gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu (MGUS), która wymaga jedynie okresowej kontroli. Proteinogram jest badaniem wstępnym – nieprawidłowy wynik lekarz uzupełnia zwykle o immunofiksację i oznaczenie wolnych łańcuchów lekkich.

Więcej informacji

Proteinogram – co to za badanie?

To elektroforeza białek surowicy – rozdzielenie ich w polu elektrycznym na frakcje różniące się ładunkiem i wielkością. Laboratorium podaje udział procentowy i stężenie każdej frakcji oraz wykres. Ocena kształtu wykresu jest równie ważna jak liczby.

Kiedy wykonuje się proteinogram?

• przy niewyjaśnionym, wysokim OB lub podwyższonym białku całkowitym,
• przy podejrzeniu szpiczaka – bólach kości, niedokrwistości, podwyższonym wapniu, pogorszeniu pracy nerek,
• przy nawracających infekcjach i podejrzeniu niedoborów odporności,
• w chorobach wątroby, nerek, przewlekłych stanach zapalnych i autoimmunologicznych,
• w kontroli osób z rozpoznaną gammapatią monoklonalną.

Jak interpretować wyniki proteinogramu?

Interpretacja należy do lekarza, bo te same zmiany mogą mieć różne przyczyny. Ogólnie: niskie albuminy wskazują na niedożywienie, choroby wątroby lub utratę białka; wzrost alfa-globulin – na ostry stan zapalny; szeroki wzrost gamma-globulin – na przewlekłe pobudzenie odporności; obniżone gamma-globuliny – na możliwy niedobór przeciwciał; wąski szczyt – na białko monoklonalne.

Czy proteinogram pokaże nowotwór?

Proteinogram nie jest badaniem w kierunku nowotworów. Może natomiast ujawnić białko monoklonalne, które czasem towarzyszy szpiczakowi lub chłoniakom – jednak najczęściej jest to łagodna gammapatia (MGUS). Każdy taki wynik wymaga dalszych badań i oceny hematologa; prawidłowy proteinogram nie wyklucza wszystkich chorób krwi.

Czym jest MGUS?

To gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu – obecność niewielkiej ilości białka monoklonalnego bez objawów chorobowych. Występuje u kilku procent osób po 50. roku życia i zwykle nie przechodzi w chorobę nowotworową, ale wymaga okresowej kontroli, której harmonogram ustala lekarz.

Co dalej przy nieprawidłowym wyniku?

Lekarz może zalecić immunofiksację, która określa typ białka monoklonalnego, oraz oznaczenie wolnych łańcuchów lekkich kappa i lambda, a także morfologię, wapń i kreatyninę.

Jak przygotować się do badania?

Rano, na czczo, po odpoczynku – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”.

Jak czytać wynik proteinogramu?

Laboratorium podaje odsetek i stężenie każdej frakcji oraz opis wykresu. Najważniejsza informacja to zwykle obecność lub brak wąskiego pasma białka monoklonalnego – jeśli je opisano, lekarz kieruje na dalsze badania. Szerokie zmiany frakcji częściej odzwierciedlają stany zapalne.

Badania powiązane z badaniem Proteinogram – rozdział elektroforetyczny białek surowicy

• Białko całkowite: suma wszystkich białek surowicy.
• Albumina: główna frakcja proteinogramu.
• Immunofiksacja: typowanie białka monoklonalnego.
• OB: wysokie OB bywa wskazaniem do proteinogramu.
• ALT: enzym wątrobowy, podstawowy element prób wątrobowych.
• AST: enzym obecny w wątrobie, mięśniach i sercu.
• Morfologia krwi: podstawowa ocena krwinek czerwonych, białych i płytek.
• Miedź: pierwiastek śladowy, przenoszony we krwi przez ceruloplazminę.
• Ceruloplazmina: białko przenoszące miedź we krwi.
• Cynk: pierwiastek ważny dla odporności, skóry i włosów.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
  • na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
  • przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy