Rozdział elektrof. białek w sur. (Proteinogram)
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 3 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Proteinogram to badanie, w którym białka surowicy krwi rozdziela się za pomocą elektroforezy na pięć frakcji: albuminy oraz globuliny alfa-1, alfa-2, beta i gamma. Wynik pokazuje, ile białka przypada na każdą frakcję, a także kształt wykresu, na którym każda frakcja tworzy osobny „szczyt”. Dzięki temu proteinogram mówi więcej niż samo białko całkowite.
Zmiany w poszczególnych frakcjach towarzyszą różnym stanom. Wzrost alfa-globulin bywa związany z ostrym stanem zapalnym, szeroki wzrost gamma-globulin – z przewlekłymi zapaleniami, chorobami wątroby i chorobami autoimmunologicznymi, a spadek albumin – z niedożywieniem, chorobami wątroby lub utratą białka przez nerki. Szczególnie ważne jest wąskie, ostre pasmo w obrębie globulin – tzw. białko monoklonalne (M), wytwarzane przez jeden klon komórek plazmatycznych.
Białko monoklonalne może towarzyszyć szpiczakowi i innym chorobom krwi, ale znacznie częściej jest to łagodna, bezobjawowa gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu (MGUS), która wymaga jedynie okresowej kontroli. Proteinogram jest badaniem wstępnym – nieprawidłowy wynik lekarz uzupełnia zwykle o immunofiksację i oznaczenie wolnych łańcuchów lekkich.
Więcej informacji
Proteinogram – co to za badanie?
To elektroforeza białek surowicy – rozdzielenie ich w polu elektrycznym na frakcje różniące się ładunkiem i wielkością. Laboratorium podaje udział procentowy i stężenie każdej frakcji oraz wykres. Ocena kształtu wykresu jest równie ważna jak liczby.
Kiedy wykonuje się proteinogram?
• przy niewyjaśnionym, wysokim OB lub podwyższonym białku całkowitym,
• przy podejrzeniu szpiczaka – bólach kości, niedokrwistości, podwyższonym wapniu, pogorszeniu pracy nerek,
• przy nawracających infekcjach i podejrzeniu niedoborów odporności,
• w chorobach wątroby, nerek, przewlekłych stanach zapalnych i autoimmunologicznych,
• w kontroli osób z rozpoznaną gammapatią monoklonalną.
Jak interpretować wyniki proteinogramu?
Interpretacja należy do lekarza, bo te same zmiany mogą mieć różne przyczyny. Ogólnie: niskie albuminy wskazują na niedożywienie, choroby wątroby lub utratę białka; wzrost alfa-globulin – na ostry stan zapalny; szeroki wzrost gamma-globulin – na przewlekłe pobudzenie odporności; obniżone gamma-globuliny – na możliwy niedobór przeciwciał; wąski szczyt – na białko monoklonalne.
Czy proteinogram pokaże nowotwór?
Proteinogram nie jest badaniem w kierunku nowotworów. Może natomiast ujawnić białko monoklonalne, które czasem towarzyszy szpiczakowi lub chłoniakom – jednak najczęściej jest to łagodna gammapatia (MGUS). Każdy taki wynik wymaga dalszych badań i oceny hematologa; prawidłowy proteinogram nie wyklucza wszystkich chorób krwi.
Czym jest MGUS?
To gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu – obecność niewielkiej ilości białka monoklonalnego bez objawów chorobowych. Występuje u kilku procent osób po 50. roku życia i zwykle nie przechodzi w chorobę nowotworową, ale wymaga okresowej kontroli, której harmonogram ustala lekarz.
Co dalej przy nieprawidłowym wyniku?
Lekarz może zalecić immunofiksację, która określa typ białka monoklonalnego, oraz oznaczenie wolnych łańcuchów lekkich kappa i lambda, a także morfologię, wapń i kreatyninę.
Jak przygotować się do badania?
Rano, na czczo, po odpoczynku – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”.
Jak czytać wynik proteinogramu?
Laboratorium podaje odsetek i stężenie każdej frakcji oraz opis wykresu. Najważniejsza informacja to zwykle obecność lub brak wąskiego pasma białka monoklonalnego – jeśli je opisano, lekarz kieruje na dalsze badania. Szerokie zmiany frakcji częściej odzwierciedlają stany zapalne.
Badania powiązane z badaniem Proteinogram – rozdział elektroforetyczny białek surowicy
• Białko całkowite: suma wszystkich białek surowicy.
• Albumina: główna frakcja proteinogramu.
• Immunofiksacja: typowanie białka monoklonalnego.
• OB: wysokie OB bywa wskazaniem do proteinogramu.
• ALT: enzym wątrobowy, podstawowy element prób wątrobowych.
• AST: enzym obecny w wątrobie, mięśniach i sercu.
• Morfologia krwi: podstawowa ocena krwinek czerwonych, białych i płytek.
• Miedź: pierwiastek śladowy, przenoszony we krwi przez ceruloplazminę.
• Ceruloplazmina: białko przenoszące miedź we krwi.
• Cynk: pierwiastek ważny dla odporności, skóry i włosów.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
