Kwas mlekowy (mleczany)
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Kwas mlekowy (mleczan) powstaje, gdy komórki wytwarzają energię bez wystarczającej ilości tlenu – np. w pracujących intensywnie mięśniach. W zdrowym organizmie jest szybko usuwany przez wątrobę i nerki, a we krwi utrzymuje się go niewiele. Wzrost mleczanów oznacza, że wytwarzanie przewyższa usuwanie.
W praktyce szpitalnej mleczany oznacza się najczęściej w stanach nagłych – we wstrząsie, sepsie, ciężkich zakażeniach czy niedokrwieniu narządów – gdzie pomagają ocenić stopień niedotlenienia tkanek. Poza szpitalem badanie bywa wykorzystywane w diagnostyce chorób metabolicznych i mitochondrialnych (często razem z kwasem pirogronowym), przy przyjmowaniu metforminy u osób z niewydolnością nerek lub wątroby, a także w sporcie – do oceny wydolności.
Wynik bardzo łatwo zawyżyć przy pobraniu: wysiłek przed badaniem, zaciskanie pięści, długi ucisk opaską czy zwłoka w dostarczeniu próbki podnoszą stężenie mleczanów. Dlatego krew pobiera się w spoczynku, rano. Duszność, splątanie czy wysoka gorączka wymagają pilnej oceny lekarza lub szpitala, a nie wizyty w punkcie pobrań.
Więcej informacji
Za co odpowiada kwas mlekowy?
To produkt przemian glukozy, gdy komórkom brakuje tlenu lub gdy potrzebują energii bardzo szybko. Mleczan nie jest jedynie „odpadem” – wątroba przerabia go z powrotem na glukozę, a serce i mięśnie mogą go wykorzystywać jako paliwo.
Co oznacza podwyższony kwas mlekowy?
• intensywny wysiłek fizyczny tuż przed badaniem,
• niedotlenienie tkanek: wstrząs, sepsa, ciężka niewydolność serca lub oddechowa,
• choroby wątroby utrudniające usuwanie mleczanów,
• niektóre leki, np. metformina u osób z niewydolnością nerek,
• wrodzone choroby metaboliczne i mitochondrialne,
• błędy pobrania – ucisk opaską, zaciskanie pięści, opóźniony transport.
Kwas mlekowy a „zakwasy”
Ból mięśni pojawiający się dzień–dwa po treningu nie jest wywołany kwasem mlekowym – ten znika z mięśni w ciągu kilkudziesięciu minut. Opóźnione bóle mięśniowe wynikają z mikrourazów włókien. Badanie mleczanów nie służy do oceny zakwasów.
Co boli przy kwasicy mleczanowej?
Kwasica mleczanowa to stan nagły, który zwykle towarzyszy ciężkiej chorobie. Może dawać przyspieszony, głęboki oddech, osłabienie, nudności, bóle brzucha i splątanie. Takie objawy wymagają pilnej pomocy medycznej (112), a nie badania w punkcie pobrań.
Mleczany a metformina
U osób przyjmujących metforminę, zwłaszcza z niewydolnością nerek lub wątroby, lekarz może kontrolować mleczany, bo rzadkim powikłaniem jest kwasica mleczanowa. Nie odstawiaj leku samodzielnie – decyzję podejmuje lekarz.
Jak przygotować się do badania?
Rano, na czczo, w spoczynku – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. W dniu badania unikaj wysiłku, a przed pobraniem posiedź spokojnie i nie zaciskaj pięści.
Jak czytać wynik kwasu mlekowego?
Zakres mleczanów zależy od metody laboratorium. Ponieważ wysiłek, zaciskanie pięści i ucisk opaski łatwo zawyżają wynik, nieoczekiwanie wysoki pomiar u osoby bez objawów zwykle się powtarza w spoczynku. Wyniki przy chorobach metabolicznych ocenia lekarz specjalista.
Badania powiązane z badaniem Kwas mlekowy (mleczany)
• Próby wątrobowe – pakiet: wątroba usuwa mleczany.
• Pakiet po infekcji: badania kontrolne po przebytej infekcji.
• Pakiet po infekcji rozszerzony: szersza kontrola po infekcji.
• Wskaźnik kwas mlekowy/kwas pirogronowy: diagnostyka chorób metabolicznych.
• Glukoza: mleczany powstają z glukozy.
• Kreatynina: przy metforminie i chorobach nerek.
• Morfologia krwi: podstawowa ocena krwinek czerwonych, białych i płytek.
• CRP: białko ostrej fazy, rośnie w stanach zapalnych.
• OB: odczyn opadania krwinek, prosty wskaźnik stanu zapalnego.
• Prokalcytonina: marker rośnie głównie w zakażeniach bakteryjnych.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
