Apolipoproteina B, czyli apoB (zapisywana też jako apo B), to białko wchodzące w skład cząstek lipoprotein miażdżycorodnych: LDL, VLDL, IDL i lipoproteiny (a). Badanie oznacza stężenie tego białka we krwi żylnej. Ponieważ każda z tych cząstek niesie jedną cząsteczkę apoB, wynik jest oszacowaniem liczby krążących cząstek tego rodzaju.
Co to jest apolipoproteina B?
Tłuszcze nie rozpuszczają się w osoczu, więc krążą we krwi w lipoproteinach, czyli kulistych cząstkach otoczonych warstwą białek. Apolipoproteina B jest jednym z tych białek i stanowi element budowy cząstki. W cząstkach LDL to właśnie apoB-100 wiąże się z receptorami na powierzchni komórek.
Jedną cząsteczkę apoB niosą także chylomikrony, czyli cząstki przenoszące tłuszcz z posiłku. Ta liczba jest stała, niezależnie od tego, ile cholesterolu cząstka zawiera. Dlatego stężenie apoB odzwierciedla liczbę cząstek, a nie ilość cholesterolu w nich.
Organizm wytwarza dwie formy białka. ApoB-100 powstaje w wątrobie i znajduje się w cząstkach VLDL, IDL, LDL oraz w lipoproteinie (a). ApoB-48 pochodzi z jelita i występuje w chylomikronach.
W opisach badań i na wynikach można spotkać zapisy apo B, apoB albo ApoB-100. Czasem w wyszukiwarkę wpisuje się też „lipoproteina B”. Badanie dotyczy białka w powłoce cząstki, czyli apolipoproteiny B, a lipoproteina to cała cząstka. Badanie wykonuje się z krwi żylnej jako apolipoproteinę B (Apo B).
Czym różni się apoB od cholesterolu LDL?
ApoB odzwierciedla liczbę cząstek, a cholesterol LDL masę cholesterolu zawartego we frakcji LDL. Cząstki nie są jednakowo wypełnione. Bywają większe i mniejsze, uboższe i bogatsze w cholesterol, dlatego dwie osoby z takim samym stężeniem cholesterolu LDL mogą mieć różną liczbę cząstek. Konsensus Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego i Europejskiej Federacji Chemii Klinicznej opisuje apoB jako dodatkowe oznaczenie, które może pokazać podwyższoną liczbę cząstek LDL, niewidoczną na podstawie samego cholesterolu LDL.
Druga różnica dotyczy zakresu. ApoB obejmuje białko ze wszystkich cząstek miażdżycorodnych, także VLDL i IDL, a cholesterol LDL opisuje cholesterol z frakcji LDL. W pomiarze lub wyliczeniu mieści się w nim jednak również cholesterol z lipoproteiny (a).
ApoB uzupełnia lipidogram, bo opisuje inną cechę tej samej próbki: liczbę cząstek, a nie ilość cholesterolu. Oba wyniki razem dają lekarzowi dokładniejszą informację o lipoproteinach niż każdy z nich osobno.
Czym jest nie-HDL cholesterol i czym różni się od apoB?
Nie-HDL cholesterol to cholesterol całkowity pomniejszony o cholesterol HDL. Nie jest osobnym oznaczeniem, tylko wynikiem wyliczanym z parametrów obecnych w lipidogramie.
Obejmuje cholesterol z wszystkich cząstek miażdżycorodnych, więc opisuje większą pulę lipoprotein niż sam cholesterol LDL. Nadal jednak wyraża ilość cholesterolu, a nie liczbę cząstek. Na tym polega różnica wobec apoB: oba parametry mogą zmieniać się niejednakowo, gdy cząstki zawierają różne ilości cholesterolu. Wspomniany konsensus zaleca, aby nie-HDL był podawany w standardowych panelach lipidowych. Zależnie od laboratorium znajdziesz go na wyniku lipidogramu obok cholesterolu całkowitego, HDL, LDL i triglicerydów. Apolipoproteinę B oznacza się osobno.
Czym różni się apolipoproteina B od lipoproteiny (a)?
Lipoproteina (a), czyli Lp(a), jest odrębną cząstką, a nie wariantem apolipoproteiny B. Każda cząstka Lp(a) zawiera jedną cząsteczkę apoB-100, dlatego jej białko wlicza się do stężenia apoB, a Lp(a) oznacza się osobnym badaniem. Wynik apoB i oznaczenie Lp(a) uzupełniają się, bo oba opisują inne cechy lipoprotein.
Kiedy wykonuje się badanie apolipoproteiny B?
Badanie apoB jest oznaczeniem dodatkowym wobec podstawowego panelu lipidowego, który według konsensusu EAS/EFLM tworzą cholesterol całkowity, HDL, LDL, triglicerydy i wyliczany nie-HDL. Wytyczne europejskie i konsensus EAS/EFLM omawiają je obok cholesterolu LDL i nie-HDL, zwłaszcza przy podwyższonych triglicerydach, cukrzycy, zespole metabolicznym albo bardzo niskim cholesterolu LDL. W takich sytuacjach apoB uzupełnia informację o liczbie cząstek, której nie oddaje sam cholesterol LDL, szczególnie wyliczany.
Lipidogram i apoB zazwyczaj można wykonać przy jednym pobraniu krwi, co oszczędza drugą wizytę. Parametry lipidogramu i apoB obejmuje pakiet badań miażdżyca.
Przygotowanie i co może wpłynąć na wynik
Materiałem jest krew żylna. Wymagania dotyczące posiłku przed pobraniem znajdziesz w sekcji przygotowania na karcie badania i tylko one są wiążące.
Na wyniki lipidowe mogą wpływać okoliczności tuż przed pobraniem. Po obfitym, tłustym posiłku stężenie triglicerydów może w kolejnych godzinach zmieniać się przejściowo, a alkohol może je podnosić. Ostra infekcja, gorączka i okres tuż po zabiegu operacyjnym mogą przejściowo zmieniać wyniki lipidowe. Według konsensusu EAS/EFLM stężenie apoB nie zależy od tego, czy próbkę pobrano na czczo, ale wiążące pozostają wymagania z karty badania. Przyjmowane leki i suplementy, szczególnie wpływające na lipidy, zgłasza się lekarzowi. Nie odstawia się ich samodzielnie przed badaniem.
Jaka jest norma apoB i czy wynik zależy od laboratorium?
Zakres referencyjny dla apoB podaje laboratorium na wyniku, razem z jednostką i nazwą metody. Wynik zapisuje się w gramach na litr albo w miligramach na decylitr, więc przy porównywaniu dwóch wydruków znaczenie mają jednostka i metoda podane na obu.
Ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego lekarz ustala indywidualnie, uwzględniając wynik apoB obok innych informacji o danej osobie.
Jak rozumieć wynik apoB?
ApoB opisuje stężenie białka w próbce pobranej konkretnego dnia. Lekarz ocenia wynik razem z lipidogramem, wywiadem i pozostałymi badaniami. Przy omawianiu wyniku przydają się wcześniejsze wyniki lipidowe oraz lista przyjmowanych leków wpływających na lipidy.
Najczęstsze pytania
Apolipoproteina B – co to jest?
To białko na powierzchni cząstek lipoprotein miażdżycorodnych: LDL, VLDL, IDL i lipoproteiny (a). Jego stężenie we krwi odzwierciedla liczbę krążących cząstek, ponieważ na każdą z nich przypada jedna cząsteczka apoB.
Czy do badania apo B trzeba być na czczo?
Wymagania dotyczące posiłku podaje laboratorium wykonujące oznaczenie. Znajdziesz je w sekcji przygotowania na karcie badania.
Czy lipoproteina B to to samo co apolipoproteina B?
Nazwa „lipoproteina B” bywa używana potocznie, gdy ktoś szuka badania apolipoproteiny B. Ściśle są to jednak różne pojęcia: lipoproteina to cała cząstka transportująca tłuszcze, a apolipoproteina B to białko w jej powłoce. Badanie dotyczy tego białka.
Czym badanie apoB różni się od lipidogramu?
Lipidogram opisuje ilość cholesterolu w poszczególnych frakcjach, a apoB stężenie białka, które odzwierciedla liczbę cząstek miażdżycorodnych. Oba badania uzupełniają się i zazwyczaj można je wykonać przy jednym pobraniu krwi.
Czy wyniki apo B z dwóch laboratoriów można porównać?
Można, zwracając uwagę na jednostkę i metodę podane na obu wydrukach. Oznaczenia apoB są standaryzowane, a drobne różnice między laboratoriami mogą wynikać właśnie z metody. Najłatwiej porównać wyniki z tego samego laboratorium.
Jaka jest norma apoB?
Zakres referencyjny podaje laboratorium na wydruku wyniku i jest on przypisany do zastosowanej metody oraz jednostki. Dla danej osoby liczy się też jej ryzyko sercowo-naczyniowe, bo cele leczenia lipidowego ustala się według ryzyka, a nie według jednej liczby dla wszystkich. Wynik omawia się z lekarzem.
Czym apolipoproteina B różni się od lipoproteiny (a)?
Lipoproteina (a) to osobna cząstka, która zawiera jedną cząsteczkę apoB-100 i dodatkowo apolipoproteinę (a). Oznacza się ją odrębnym badaniem, a jej białko wlicza się do stężenia apoB, więc oba oznaczenia uzupełniają się.
Źródła
- Mach F., Baigent C., Catapano A.L. i wsp. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. European Heart Journal, 2020;41(1):111–188. doi:10.1093/eurheartj/ehz455
- Nordestgaard B.G., Langlois M.R., Langsted A. i wsp. Quantifying atherogenic lipoproteins for lipid-lowering strategies: consensus-based recommendations from EAS and EFLM. Atherosclerosis, 2020;294:46–61. doi:10.1016/j.atherosclerosis.2019.12.005
- Sniderman A.D., Thanassoulis G., Glavinovic T. i wsp. Apolipoprotein B particles and cardiovascular disease: a narrative review. JAMA Cardiology, 2019;4(12):1287–1295. doi:10.1001/jamacardio.2019.3780
- Nordestgaard B.G., Langsted A., Mora S. i wsp. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile: clinical and laboratory implications including flagging at desirable concentration cut-points. European Heart Journal, 2016;37(25):1944–1958. doi:10.1093/eurheartj/ehw152
Sprawdź to u siebie
Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.
Zobacz wszystkie pakietyTreści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.

