Homocysteina to aminokwas siarkowy, który powstaje w organizmie podczas przemiany metioniny, a jego stężenie we krwi zależy od witamin B12, B6 i folianów oraz od pracy nerek. Badanie opisuje sprawność tych przemian. Czytane razem z oznaczeniami witaminy B12, folianów i pracy nerek, pomaga ustalić, skąd bierze się podwyższony wynik.
Podwyższone stężenie zwykle wiąże się z mniej sprawną przemianą lub usuwaniem homocysteiny. Za wynikiem może stać niedobór witaminy B12 lub folianów, słabsza praca nerek, przyjmowane leki albo wariant genu. Dalsze badania pokazują, która z tych przyczyn dotyczy danej osoby.
Co to jest homocysteina?
Homocysteina to aminokwas zawierający siarkę, który powstaje przejściowo podczas przemiany metioniny, aminokwasu dostarczanego z białkiem w pożywieniu. Organizm przetwarza ją dwiema głównymi drogami. Pierwsza zamienia ją z powrotem w metioninę i wymaga folianów oraz witaminy B12. Druga przekształca ją dalej i wymaga witaminy B6.
Stężenie homocysteiny we krwi odzwierciedla więc sprawność tych przemian. Uczestniczą w nich witaminy z grupy B, nerki i enzymy, dlatego wynik jest wskaźnikiem stanu metabolizmu, a nie nazwą choroby.
Kiedy wykonuje się badanie homocysteiny?
Badanie homocysteiny pomaga ocenić, czy witaminy z grupy B są wykorzystywane w komórkach, a przy podwyższonym wyniku wskazuje kierunek dalszych badań: w stronę witamin, pracy nerek, przyjmowanych leków albo wariantu genu.
Jednym z zastosowań tego badania jest ocena niedoboru witaminy B12. Homocysteina należy do markerów czynnościowych: jej stężenie może rosnąć, gdy witaminy brakuje w komórkach, także wtedy, gdy stężenie B12 we krwi nie budzi jeszcze zastrzeżeń. Rośnie ona również przy niedoborze folianów, dlatego czyta się ją razem z oznaczeniami obu witamin.
Według konsensusu 42 ekspertów z 2024 roku, opracowanego metodą Delphi, w rozpoznawaniu niedoboru B12 największe znaczenie mają objawy kliniczne. Stężenie witaminy B12 służy jako badanie przesiewowe, a kwas metylomalonowy albo homocysteina mogą wspierać rozpoznanie.
Badanie homocysteiny uzupełnia więc oznaczenie witaminy B12: pokazuje, jak sprawnie przebiegają przemiany, w których witamina bierze udział. O samym niedoborze B12 przeczytasz w artykule witamina B12 – niedobór.
Co oznacza podwyższona homocysteina (hiperhomocysteinemia)?
Hiperhomocysteinemia to określenie podwyższonego stężenia homocysteiny we krwi. Jest to opis wyniku laboratoryjnego, a nie nazwa choroby ani jej przyczyny. Zakres referencyjny podaje laboratorium przy wyniku, a szukanie przyczyny opiera się na wywiadzie, dolegliwościach i pozostałych badaniach.
Dolegliwości, jeśli występują, zależą zwykle od przyczyny podwyższenia, na przykład niedoboru witaminy B12 albo słabszej pracy nerek, a nie od samego stężenia homocysteiny. Dlatego wynik zestawia się z innymi badaniami, a nie ocenia wyłącznie na podstawie samopoczucia.
Co podnosi poziom homocysteiny?
Przyczyn podwyższonego stężenia jest wiele, a dalsze badania pokazują, która z nich dotyczy danej osoby. Należą do nich:
- niedobór witaminy B12 lub folianów, które są potrzebne do przemiany homocysteiny w metioninę,
- słabsza praca nerek, które uczestniczą w usuwaniu homocysteiny,
- wiek, niezależnie od pozostałych czynników,
- palenie tytoniu, picie kawy i alkoholu, które w polskim badaniu populacyjnym wiązały się ze stężeniem homocysteiny,
- niektóre przyjmowane leki, o których informuje się lekarza,
- wariant genu MTHFR, czyli enzymu biorącego udział w przemianie folianów.
Polskie badanie WOBASZ obejmowało reprezentatywną próbę dorosłych w wieku 20–74 lat. U 3 273 osób oznaczono stężenie homocysteiny i wariant MTHFR C677T. Osoby z genotypem T/T miały stężenie wyższe niż pozostałe: o 29% mężczyźni i o 11% kobiety.
Spożycie folianów oraz witamin B6 (u mężczyzn) i B12 (u kobiet) wiązało się ze stężeniem homocysteiny w grupach C/C i C/T. U osób z genotypem T/T, które stanowiły około jednej dziesiątej badanych, takiego związku nie opisano, a jedynym istotnym czynnikiem był u kobiet wiek. Badanie miało charakter przekrojowy, dlatego pokazuje zależności w populacji, a nie ich przyczyny.
Czy homocysteina ma związek z cholesterolem?
Homocysteina i cholesterol to różne substancje. Cholesterol i trójglicerydy są tłuszczami krwi i oznacza się je w lipidogramie, a homocysteina jest aminokwasem i ma osobne badanie. Więcej o lipidogramie przeczytasz w artykule cholesterol i lipidogram.
Jakie badania wykonuje się razem z homocysteiną?
Zestaw badań wynika z listy przyczyn podwyższonego stężenia:
- witamina B12 i kwas foliowy, których niedobór jest jedną z przyczyn podwyższonego wyniku,
- kwas metylomalonowy, który obok homocysteiny bywa oznaczany jako dodatkowy marker niedoboru B12 (konsensus Delphi z 2024 roku wskazuje oba jako badania wspierające rozpoznanie); szerzej opisuje go artykuł Kwas metylomalonowy (MMA),
- kreatynina z wyliczonym eGFR, bo praca nerek wpływa na wynik niezależnie od witamin,
- badanie wariantu c.677C>T genu MTHFR, czyli genu enzymu biorącego udział w przemianie folianów. Wykonuje się je przy konkretnym wskazaniu, a nie rutynowo przy ocenie skłonności do zakrzepów, co podkreślają wytyczne amerykańskiego towarzystwa genetyki medycznej z 2013 roku. Jak czytać sam wynik, opisuje artykuł Mutacja MTHFR: co oznacza wariant C677T.
Jak przygotować się do badania homocysteiny?
Zasady przygotowania do pobrania podaje karta badania. Na wynik mogą wpływać między innymi przyjmowane preparaty z witaminami z grupy B, dlatego informację o nich przekazuje się w punkcie pobrań oraz lekarzowi, który omawia wynik.
Jak czytać wynik homocysteiny?
Zakres referencyjny jest podany na wyniku. Zależy on od metody, wieku, płci, ciąży i pracy nerek, więc liczba z innego laboratorium albo z internetu może nie pasować do Twojego wyniku. Z tego powodu w artykule nie podajemy tabeli norm.
Przyczynę podwyższenia pokazują pozostałe wyniki i informacje o przyjmowanych lekach. Od niej zależy dalsze postępowanie, które ustala lekarz po łącznej ocenie tych danych.
O stanie witaminy B12 informuje zestaw badań: stężenie samej witaminy, kwas metylomalonowy i homocysteina, które lekarz zestawia z objawami.
Najczęstsze pytania
Co to jest homocysteina?
To aminokwas zawierający siarkę, który powstaje podczas przemiany metioniny. Organizm przetwarza go z udziałem folianów, witaminy B12 i witaminy B6, dlatego jego stężenie we krwi odzwierciedla sprawność tych przemian.
Co podnosi poziom homocysteiny?
Do przyczyn należą niedobór witaminy B12 lub folianów, słabsza praca nerek, wiek, palenie tytoniu, kawa, alkohol, niektóre leki i wariant genu MTHFR. To, która z tych przyczyn dotyczy danej osoby, pokazują dalsze badania.
Czy dieta wpływa na poziom homocysteiny?
W polskim badaniu WOBASZ spożycie folianów oraz witamin B6 i B12 wiązało się ze stężeniem homocysteiny u osób z genotypami C/C i C/T wariantu MTHFR. U osób z genotypem T/T, które stanowiły około jednej dziesiątej badanych, takiego związku nie opisano. Badanie miało charakter przekrojowy.
Co to jest hiperhomocysteinemia?
To określenie podwyższonego stężenia homocysteiny we krwi. Opisuje wynik laboratoryjny, a nie przyczynę: żeby ją znaleźć, zestawia się wynik z oznaczeniem witaminy B12, folianów i z oceną pracy nerek.
Jakie objawy daje wysoka homocysteina?
Dolegliwości, jeśli się pojawiają, zależą zwykle od przyczyny podwyższenia, na przykład niedoboru witaminy B12 lub słabszej pracy nerek, a nie od samej homocysteiny. Dlatego wynik zestawia się z innymi badaniami, a nie ocenia na podstawie samopoczucia.
Jakie badania wykonuje się razem z homocysteiną?
Zestaw obejmuje zwykle witaminę B12 i kwas foliowy oraz kreatyninę z wyliczonym eGFR, która pokazuje pracę nerek. Czasem dodaje się kwas metylomalonowy, a badanie wariantu genu MTHFR wykonuje się przy konkretnym wskazaniu. Skład zestawu ustala lekarz na podstawie objawów i wywiadu.
Czy na badanie homocysteiny trzeba przyjść na czczo?
Zasady przygotowania, w tym informację o ewentualnym pozostaniu na czczo, podaje karta badania homocysteiny.
Źródła
- Obeid R i wsp. Diagnosis, Treatment and Long-Term Management of Vitamin B12 Deficiency in Adults: A Delphi Expert Consensus. Journal of Clinical Medicine. 2024;13(8):2176. DOI: 10.3390/jcm13082176
- Jarquin Campos A i wsp. Diagnostic Accuracy of Holotranscobalamin, Vitamin B12, Methylmalonic Acid, and Homocysteine in Detecting B12 Deficiency in a Large, Mixed Patient Population. Disease Markers. 2020;2020:7468506. DOI: 10.1155/2020/7468506
- Waśkiewicz A, Piotrowski W, Broda G, Sobczyk-Kopcioł A, Płoski R. Impact of MTHFR C677T gene polymorphism and vitamins intake on homocysteine concentration in the Polish adult population. Kardiologia Polska. 2011;69(12):1259–1264. PMID: 22219102
- Martí-Carvajal AJ, Solà I, Lathyris D, Dayer M. Homocysteine-lowering interventions for preventing cardiovascular events. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;8:CD006612. DOI: 10.1002/14651858.CD006612.pub5
- Refsum H, Smith AD, Ueland PM i wsp. Facts and recommendations about total homocysteine determinations: an expert opinion. Clinical Chemistry. 2004;50(1):3–32. DOI: 10.1373/clinchem.2003.021634
- Hickey SE, Curry CJ, Toriello HV. ACMG Practice Guideline: lack of evidence for MTHFR polymorphism testing. Genetics in Medicine. 2013;15(2):153–156. DOI: 10.1038/gim.2012.165. Erratum: Genetics in Medicine. 2020;22(12):2125. DOI: 10.1038/s41436-020-0843-0
Sprawdź to u siebie
Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.
Zobacz wszystkie pakietyTreści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.

