BADANIE · POZOSTAŁE BADANIA

Lipidogram (CHOL, HDL, TG, LDL-wyl.)

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
LICZBA BADAŃ
4 badania
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Lipidogram, nazywany też profilem lipidowym, to cztery oznaczenia z jednej próbki krwi: cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL i trójglicerydy. Razem pokazują, ile i jakich tłuszczów krąży we krwi.

Zaburzenia lipidowe latami nie dają żadnych objawów, dlatego lipidogram należy do podstawowych badań profilaktycznych. Europejskie towarzystwa kardiologiczne zalecają go zdrowym dorosłym od 20. roku życia mniej więcej co 5 lat, a osobom z nadwagą, nadciśnieniem, cukrzycą czy chorobami serca w rodzinie częściej.

Więcej informacji

Lipidogram – co to za badanie?

Lipidogram to zestaw oznaczeń, które opisują gospodarkę tłuszczową organizmu:
• cholesterol całkowity (CHOL) – suma cholesterolu we wszystkich frakcjach,
• cholesterol HDL – frakcja, która odprowadza nadmiar cholesterolu z tkanek do wątroby, potocznie „dobry cholesterol”,
• cholesterol LDL – frakcja, która przenosi cholesterol do komórek, a jej nadmiar odkłada się w ścianach tętnic, potocznie „zły cholesterol”; w tym badaniu jest wyliczany z pozostałych wyników,
• trójglicerydy (TG) – główny tłuszcz zapasowy organizmu.

Kiedy wykonać lipidogram?

Według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego:
• osoby zdrowe od 20. roku życia – mniej więcej co 5 lat,
• raz w roku osoby z czynnikami ryzyka: nadwagą lub otyłością, cukrzycą typu 2, nadciśnieniem, chorobami serca lub zaburzeniami lipidowymi w rodzinie, palące papierosy i mało aktywne fizycznie,
• w trakcie leczenia obniżającego cholesterol, aby sprawdzić jego efekt.

Jak czytać wynik lipidogramu?

W lipidogramie nie ma jednej normy dla wszystkich. Docelowe stężenie cholesterolu LDL zależy od ryzyka sercowo-naczyniowego, które lekarz ocenia na podstawie wieku, ciśnienia, palenia, cukrzycy i chorób w rodzinie. Im wyższe ryzyko, tym niższy cel. Zakresy odniesienia podaje laboratorium na wyniku.
Niekorzystny układ to wysoki cholesterol LDL i trójglicerydy przy niskim HDL.
Podwyższony cholesterol i trójglicerydy – możliwe przyczyny: dieta bogata w tłuszcze nasycone i cukry proste, mała aktywność, nadwaga, a także cukrzyca, niedoczynność tarczycy, choroby nerek lub wątroby i niektóre leki. Część zaburzeń jest dziedziczna (hipercholesterolemia rodzinna).
Niski cholesterol – możliwe przyczyny: zaburzenia wchłaniania w jelitach, niedożywienie, nadczynność tarczycy, ciężkie choroby wątroby.

Czy na lipidogram trzeba być na czczo?

Nie. Według laboratorium zwykły posiłek nie zmienia istotnie wyniku, a pora dnia nie ma znaczenia. Wyjątek: gdy trójglicerydy po posiłku są bardzo wysokie, badanie powtarza się na czczo. Laboratorium zaleca przyjść wypoczętym, około 30 minut wcześniej wypić szklankę wody i chwilę odpocząć przed pobraniem.

Czego unikać przed lipidogramem?

• Alkoholu przez 48–72 godziny przed badaniem – podnosi trójglicerydy.
• Bardzo tłustego posiłku w ciągu 4 godzin przed pobraniem.
• Intensywnego, nietypowego wysiłku w ciągu doby przed badaniem.
• Badania w trakcie ostrej infekcji – lepiej je przełożyć.
Kilka dni przed pobraniem nie zmieniaj diety. Leków nie odstawiaj samodzielnie, tylko powiedz o nich lekarzowi.

Co jest ważniejsze: HDL czy LDL?

W ocenie ryzyka i w leczeniu głównym punktem odniesienia jest cholesterol LDL. Niski HDL jest dodatkowym czynnikiem ryzyka, ale wysoki HDL nie znosi ryzyka związanego z podwyższonym LDL. Dlatego lekarz patrzy na cały lipidogram, a nie na jedną liczbę.

Co to jest cholesterol nie-HDL?

To cholesterol całkowity pomniejszony o HDL, czyli cholesterol we wszystkich cząstkach zaliczanych do miażdżycorodnych (LDL, VLDL i ich pochodne). Można go policzyć samodzielnie z wyniku lipidogramu. Dokładniej liczbę takich cząstek pokazuje apolipoproteina B.

Czym to badanie różni się od oznaczenia samego cholesterolu?

Cholesterol całkowity to jedna liczba. Lipidogram rozbija go na frakcje i dodaje trójglicerydy, dlatego do oceny ryzyka sercowo-naczyniowego wybiera się zwykle lipidogram.

Badania powiązane z badaniem Lipidogram

• Pakiet lipidogram plus i pakiet lipidogram rozszerzony: lipidogram z ApoB, Lp(a) i ApoA1.
• Pakiet sercowy: lipidy, glukoza, elektrolity i homocysteina w jednym pobraniu.
• Pakiet hormony kobiece – menopauza: hormony oceniane w okresie okołomenopauzalnym.
• Apolipoproteina B (ApoB): liczba cząstek cholesterolu, które mogą odkładać się w tętnicach.
• Lipoproteina (a): genetyczny czynnik ryzyka, oznaczany co najmniej raz w życiu.
• Apolipoproteina A1: główne białko cząstek HDL.
• Glukoza i hemoglobina glikowana HbA1c: gospodarka cukrowa, ściśle związana z ryzykiem sercowym.
• Kwas moczowy: często podwyższony razem z zaburzeniami lipidowymi.
• CRP o wysokiej czułości (hs-CRP): stan zapalny o niskim nasileniu.
• Homocysteina: aminokwas oceniany przy ryzyku sercowo-naczyniowym.
• Kinaza kreatynowa (CK): enzym mięśni szkieletowych i serca.
• Troponina T hs: białko mięśnia sercowego, metoda wysokiej czułości.
• BNP: peptyd wydzielany przez serce przy jego przeciążeniu.
• Troponina I hs: białko mięśnia sercowego oznaczane metodą wysokiej czułości.
• NT-proBNP: peptyd wydzielany przy przeciążeniu serca.

W pakiecie

  • Cholesterol HDL w surowicy
  • Cholesterol LDL - wyliczany
  • Triglicerydy
  • Cholesterol całkowity

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
  • Kilka dni przed pobraniem nie zmieniaj diety, ale staraj się unikać pokarmów wysokotłuszczowych i alkoholu. Niektóre leki mogą wpływać na badanie, zalecana konsultacja z lekarzem.
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy