Badanie DAO pokazuje we krwi poziom enzymu DAO, który rozkłada histaminę z pokarmu. Wynik jest jednym z elementów oceny dolegliwości po posiłkach i najlepiej czyta się go razem z informacją, po jakich pokarmach i po jakim czasie pojawiają się objawy. Badania kliniczne opisują, że sam poziom enzymu nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy dolegliwości mają związek z histaminą, dlatego wynik najwięcej znaczy w zestawieniu z wywiadem i obserwacją objawów.
Czym jest DAO i co robi w organizmie?
DAO, czyli diaminooksydaza, to enzym, który rozkłada histaminę. Hipoteza nietolerancji histaminy dotyczy jego działania w jelicie: przy obniżonej aktywności enzymu histamina z pokarmu nie jest prawidłowo rozkładana lub wchłaniana, co może sprzyjać dolegliwościom. Wytyczne towarzystw alergologicznych z Niemiec, Szwajcarii i Austrii z 2021 roku (m.in. Niemieckiego Towarzystwa Alergologii i Immunologii Klinicznej, w skrócie DGAKI) podkreślają, że przy takim rozpoznaniu liczy się powtarzalność objawów po tych samych pokarmach.
Hipoteza dotyczy jelita, a badanie DAO ocenia poziom enzymu w surowicy, czyli w próbce krwi. Autorzy przeglądu opublikowanego w czasopiśmie Nutrients zaznaczają, że zgodność wyników DAO we krwi z aktywnością tego enzymu w jelicie nie została dotąd wykazana. Wynik z krwi opisuje więc poziom enzymu w surowicy, a obraz tego, co dzieje się w przewodzie pokarmowym, uzupełniają wywiad i inne badania.
Co pokazało badanie z próbą prowokacyjną?
Autorzy niemieckiego badania opublikowanego w 2023 roku uznali, że do sprawdzenia nietolerancji histaminy potrzebna jest próba prowokacyjna kontrolowana placebo, ponieważ reakcje na placebo są częste. Przeprowadzili ją w pojedynczo ślepej próbie u 59 osób z podejrzeniem nietolerancji histaminy. Wśród uczestników:
- u 50 z 59 osób (84,7 %) nietolerancji histaminy nie potwierdzono,
- 37 osób (62,7 %) zareagowało objawami na placebo,
- obiektywne objawy po histaminie, ale nie po placebo, wystąpiły u 4 osób (6,8 %); rozpoznanie opisano jako prawdopodobne, ponieważ nie można było odrzucić przypadkowych reakcji,
- u kolejnych 5 osób (8,5 %) nietolerancję uznano za możliwą po szczegółowej analizie.
Badacze porównali też aktywność DAO w surowicy u tych 9 osób z pozostałymi uczestnikami. U osób z prawdopodobną lub możliwą nietolerancją aktywność enzymu była zwykle nieco niższa, ale różnica nie osiągnęła istotności statystycznej (p = 0,08), a u osób bez nietolerancji wyniki bardzo się różniły. Autorzy opisali obniżone DAO i dolegliwości żołądkowo-jelitowe po posiłkach jako markery łączące się z nietolerancją, zaznaczając jednak, że ich swoistość nie wystarcza, aby na nich samych oprzeć rozpoznanie.
Kiedy wynik DAO może być pomocny?
Inne spojrzenie przedstawia włoskie retrospektywne badanie kohortowe z 2022 roku. Objęło ono 192 pacjentów z objawami sugerującymi nietolerancję histaminy, a obserwację trwającą od sześciu do ośmiu miesięcy ukończyło 146 osób. Uczestnicy stosowali dietę ubogohistaminową lub preparat zawierający enzym DAO, zależnie od nasilenia objawów.
Autorzy stwierdzili, że nasilenie objawów wiązało się z przedziałem, w którym mieściła się aktywność DAO, a największą poprawę odnotowali u osób z wynikami pośrednimi. Ich wniosek był ostrożny: wynik DAO można rozważać jako czynnik przewidujący odpowiedź na leczenie, ale wymaga to potwierdzenia w badaniach prospektywnych.
Obie prace pokazują różne strony tego samego oznaczenia. Pierwsza sprawdzała przede wszystkim, jak często próba prowokacyjna potwierdza nietolerancję, a poziom DAO porównywała dodatkowo między osobami z nietolerancją i bez niej. Druga opisywała pacjentów z objawami i szukała związku między poziomem DAO a nasileniem dolegliwości oraz poprawą po wprowadzonym postępowaniu. Wytyczne z 2021 roku opisują wynik DAO w surowicy jako niejednoznaczny, więc najlepiej traktować go jako jedną z informacji, które uzupełniają wywiad.
Jak odczytywać razem wyniki histaminy i DAO?
W internecie krążą tabele typu „wysoka histamina i niskie DAO oznaczają nietolerancję”. W przytoczonych pracach samo takie zestawienie nie zostało potwierdzone jako podstawa rozpoznania, a badanie z próbą prowokacyjną porównywało DAO w surowicy, a nie histaminę we krwi.
Oznaczenia histaminy i poziomu DAO dają dwa wyniki liczbowe, które uzupełniają opis dolegliwości. Według przeglądu w czasopiśmie Nutrients podstawą rozpoznania jest dokładny wywiad dotyczący wszystkich dolegliwości, najlepiej z użyciem ustandaryzowanego kwestionariusza. Ten sam przegląd dopuszcza, że niski wynik DAO w surowicy może rozpoznanie wspierać. W badaniach naukowych stosuje się dodatkowo próbę prowokacyjną z placebo.
Jaką rolę odgrywają jelita w nietolerancji histaminy?
Autorzy przeglądu opublikowanego w Nutrients w 2021 roku uważają, że nietolerancja histaminy ma źródło w przewodzie pokarmowym. Według nich aktywność DAO w jelicie mogą obniżać zmiany błony śluzowej w różnych chorobach oraz działanie niektórych leków.
Dolegliwości żołądkowo-jelitowe mają wiele przyczyn, a do ich oceny służą także inne badania, na przykład kalprotektyna w kale, która pomaga odróżnić nieswoiste zapalenia jelit od zespołu jelita drażliwego, oraz przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej IgA, stosowane w diagnostyce celiakii. Wynik DAO można zestawić z nimi, żeby zobaczyć dolegliwości z kilku stron.
Jakie objawy przypisuje się nietolerancji histaminy?
Dolegliwości łączone z nietolerancją histaminy to zwykle objawy ze strony przewodu pokarmowego, zmiany skórne i bóle głowy. Są one nieswoiste i niealergiczne, dlatego łatwo je pomylić z innymi stanami, także z alergią pokarmową, o której piszemy w artykule alergia pokarmowa a nietolerancja pokarmowa.
W próbie prowokacyjnej osoby zakwalifikowane jako prawdopodobne lub możliwe przypadki częściej zgłaszały objawy żołądkowo-jelitowe. W tej samej pracy ponad połowa uczestników zareagowała jednak objawami na placebo, czyli dolegliwości pojawiały się także po substancji obojętnej.
Podobnie jest z dietą. Trzy czwarte uczestników zgłaszało poprawę na diecie ubogohistaminowej, ale u nikogo objawy nie ustąpiły całkowicie, a odpowiedź na dietę była podobna u osób z nietolerancją i bez niej. Sama poprawa po zmianie diety nie wystarcza więc do rozpoznania, dlatego do oceny przydają się też wynik badania i dokładny opis dolegliwości.
Jak przygotować się do badania DAO?
Wymagania dotyczące przygotowania do oznaczenia DAO i histaminy różnią się między sobą i są opisane w sekcji przygotowania na karcie każdego badania. Zakres referencyjny podany na wyniku odnosi się do metody oznaczania, którą wskazuje wynik. O przyjmowanych lekach, na przykład przeciwhistaminowych, i o suplementach z enzymem DAO informuje się w punkcie pobrań.
Co oznacza wynik badania DAO?
Wynik DAO opisuje poziom enzymu u osoby badanej i jest jednym z elementów, które lekarz zestawia z przebiegiem dolegliwości i innymi ustaleniami. Według autorów niemieckiej próby prowokacyjnej swoistość tego oznaczenia nie wystarcza, aby na nim samym oprzeć rozpoznanie, a u osób bez nietolerancji wyniki bywały bardzo różne.
Informacje o tym, po jakich posiłkach i po jakim czasie pojawiają się objawy, dają o dolegliwościach najwięcej wskazówek, dlatego wynik najlepiej omawiać razem z nimi.
Najczęstsze pytania
Do czego służy badanie DAO przy podejrzeniu nietolerancji histaminy?
Badanie pokazuje poziom enzymu, który rozkłada histaminę, i jest jednym z elementów oceny dolegliwości. Do rozpoznania samo nie wystarcza: w próbie prowokacyjnej kontrolowanej placebo aktywność DAO była zwykle nieco niższa u osób z prawdopodobną lub możliwą nietolerancją, ale różnica nie była istotna statystycznie. Wynik interpretuje się razem z objawami i ich związkiem z posiłkami.
Czy wysoka histamina i niskie DAO potwierdzają nietolerancję histaminy?
W przytoczonych pracach samo takie zestawienie nie zostało potwierdzone jako podstawa rozpoznania. Wytyczne z 2021 roku opisują DAO w surowicy jako niejednoznaczne, a badanie z próbą prowokacyjną porównywało DAO w surowicy, nie histaminę we krwi.
Jak rozpoznaje się nietolerancję histaminy?
Według przeglądu w czasopiśmie Nutrients podstawą jest dokładny wywiad dotyczący dolegliwości i ich związku z jedzeniem. W badaniach naukowych stosuje się dodatkowo próbę prowokacyjną kontrolowaną placebo.
Czy poprawa po diecie ubogohistaminowej potwierdza rozpoznanie?
Sama poprawa po takiej diecie tego nie potwierdza. W cytowanym badaniu trzy czwarte uczestników zgłaszało poprawę, a odpowiedź na dietę była podobna u osób z nietolerancją i bez niej. U większości uczestników nietolerancji nie potwierdzono.
Czy do badania DAO trzeba być na czczo?
Wymagania dotyczące przygotowania są podane w sekcji przygotowania na karcie badania DAO. Przygotowanie do oznaczenia histaminy jest inne i opisuje je osobna karta.
Jakie objawy przypisuje się nietolerancji histaminy?
Najczęściej wymienia się dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zmiany skórne i bóle głowy. Są one nieswoiste i niealergiczne, a w próbie prowokacyjnej ponad połowa uczestników zareagowała objawami także na placebo, dlatego przyczynę dolegliwości ustala się razem z wynikami badań i wywiadem.
Czy leki przeciwhistaminowe wpływają na badanie DAO?
Wpływ leków na oznaczenie opisuje sekcja przygotowania na karcie badania. Informację o przyjmowanych lekach, w tym przeciwhistaminowych, i o suplementach z enzymem DAO podaje się w punkcie pobrań oraz lekarzowi, który omawia wynik.
Źródła
- Reese I i wsp. Guideline on management of suspected adverse reactions to ingested histamine (wytyczne DGAKI, GPA, AeDA, SGAI i ÖGAI). Allergologie Select. 2021;5:305–314. DOI: 10.5414/ALX02269E
- Bent RK i wsp. Placebo-Controlled Histamine Challenge Disproves Suspicion of Histamine Intolerance. The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice. 2023;11(12):3724–3731.e11. DOI: 10.1016/j.jaip.2023.08.030
- Cucca V i wsp. Basal Serum Diamine Oxidase Levels as a Biomarker of Histamine Intolerance: A Retrospective Cohort Study. Nutrients. 2022;14(7):1513. DOI: 10.3390/nu14071513
- Schnedl WJ, Enko D. Histamine Intolerance Originates in the Gut. Nutrients. 2021;13(4):1262. DOI: 10.3390/nu13041262
- NICE. Faecal calprotectin diagnostic tests for inflammatory diseases of the bowel. Diagnostics guidance DG11. 2013. https://www.nice.org.uk/guidance/dg11
- NICE. Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management. Clinical guideline CG61. 2008, aktualizacja 2017. https://www.nice.org.uk/guidance/cg61
Sprawdź to u siebie
Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.
Treści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.

