CA 19-9
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
CA 19-9 to antygen węglowodanowy związany z komórkami przewodu pokarmowego, trzustki i dróg żółciowych. Wysokie stężenie ma wielu chorych z rakiem trzustki i dróg żółciowych, rzadziej chorzy z rakiem żołądka, jelita grubego czy wątroby. Ze względu na budowę cząsteczki część osób (około 5–10%, z określonym typem grupy krwi w układzie Lewis) w ogóle nie wytwarza CA 19-9 – u nich marker pozostaje niski nawet przy nowotworze.
Główne zastosowanie CA 19-9 to kontrola leczenia raka trzustki i dróg żółciowych: wynik sprzed leczenia i jego zmiany w trakcie terapii pomagają ocenić odpowiedź i wcześnie zasygnalizować postęp choroby. Marker bywa też oznaczany pomocniczo przy podejrzeniu nowotworu trzustki widocznego w badaniach obrazowych.
CA 19-9 zawodzi we wczesnym raku trzustki i nie jest badaniem przesiewowym. Bardzo często rośnie z przyczyn łagodnych, zwłaszcza przy zastoju żółci – w kamicy przewodowej, zapaleniu dróg żółciowych – oraz w zapaleniu trzustki, marskości wątroby, cukrzycy czy chorobach tarczycy i płuc. Po usunięciu przeszkody w odpływie żółci wynik zwykle spada.
Więcej informacji
Jaki wynik CA 19-9 oznacza raka?
Żaden. Bardzo wysokie stężenia zdarzają się zarówno w nowotworach, jak i przy łagodnym zastoju żółci, a u części chorych na raka trzustki marker jest prawidłowy. Wynik ma znaczenie wyłącznie w zestawieniu z objawami i badaniami obrazowymi – tomografią, rezonansem, endosonografią.
Co podnosi CA 19-9 bez nowotworu?
• kamica przewodowa i zapalenie dróg żółciowych – najczęściej,
• ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
• zapalenie i marskość wątroby,
• źle kontrolowana cukrzyca,
• choroby płuc, tarczycy, zapalne choroby jelit,
• torbiele i niektóre stany ginekologiczne.
Jaki marker na raka jelita grubego?
Głównym markerem w raku jelita grubego jest CEA; CA 19-9 jest pomocniczy. Oba służą do kontroli leczenia, a nie do szukania choroby u zdrowych. Przesiewem w kierunku raka jelita jest kolonoskopia lub test na krew utajoną w kale.
Jakie są pierwsze objawy raka trzustki?
Wczesne objawy są często dyskretne: ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców, niezamierzone chudnięcie, utrata apetytu, żółtaczka bez bólu, świeżo rozpoznana cukrzyca po 50. roku życia, tłuste, jasne stolce. Takie dolegliwości wymagają oceny lekarza i badań obrazowych, niezależnie od wyniku markerów.
Dlaczego u części osób CA 19-9 jest zawsze niski?
Wytwarzanie CA 19-9 zależy od enzymu związanego z układem grup krwi Lewis. Osoby z fenotypem Lewis-ujemnym nie produkują markera, więc u nich badanie nie jest przydatne – także przy chorobie nowotworowej.
Jak przygotować się do badania?
Nie trzeba być na czczo – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Przy pobraniu poinformuj o kamicy, chorobach trzustki i wątroby.
Jak czytać wynik CA 19-9?
Zakres CA 19-9 zależy od metody laboratorium. Podwyższony wynik u osoby bez rozpoznanego nowotworu często wiąże się z zastojem żółci lub zapaleniem trzustki – po ich ustąpieniu marker zwykle spada. U leczonych liczy się zmiana w kolejnych pomiarach tą samą metodą.
Badania powiązane z badaniem CA 19-9
• Pakiet markerów nowotworowych dla kobiet: markery w jednym zamówieniu.
• Pakiet onkologiczny dla mężczyzn: markery nowotworowe w jednym zamówieniu.
• CEA: marker raka jelita grubego.
• Lipaza: enzym trzustkowy.
• Bilirubina całkowita: zastój żółci podnosi CA 19-9.
• GGTP: choroby dróg żółciowych.
• CA 72-4: marker nowotworowy oznaczany głównie w chorobach żołądka.
• Gen CDKN2A: badanie genetyczne w kierunku rodzinnej predyspozycji do czerniaka.
• PSA całkowity: antygen swoisty dla prostaty.
• PSA wolny: frakcja PSA oceniana razem z PSA całkowitym.
Przygotowanie do badania
- możesz iść na pobranie w ciągu dnia, nie musisz być na czczo. Unikaj pobrania materiału po obfitym posiłku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
