BADANIE · CHOROBY NOWOTWOROWE

CA 19-9

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

CA 19-9 to antygen węglowodanowy związany z komórkami przewodu pokarmowego, trzustki i dróg żółciowych. Wysokie stężenie ma wielu chorych z rakiem trzustki i dróg żółciowych, rzadziej chorzy z rakiem żołądka, jelita grubego czy wątroby. Ze względu na budowę cząsteczki część osób (około 5–10%, z określonym typem grupy krwi w układzie Lewis) w ogóle nie wytwarza CA 19-9 – u nich marker pozostaje niski nawet przy nowotworze.

Główne zastosowanie CA 19-9 to kontrola leczenia raka trzustki i dróg żółciowych: wynik sprzed leczenia i jego zmiany w trakcie terapii pomagają ocenić odpowiedź i wcześnie zasygnalizować postęp choroby. Marker bywa też oznaczany pomocniczo przy podejrzeniu nowotworu trzustki widocznego w badaniach obrazowych.

CA 19-9 zawodzi we wczesnym raku trzustki i nie jest badaniem przesiewowym. Bardzo często rośnie z przyczyn łagodnych, zwłaszcza przy zastoju żółci – w kamicy przewodowej, zapaleniu dróg żółciowych – oraz w zapaleniu trzustki, marskości wątroby, cukrzycy czy chorobach tarczycy i płuc. Po usunięciu przeszkody w odpływie żółci wynik zwykle spada.

Więcej informacji

Jaki wynik CA 19-9 oznacza raka?

Żaden. Bardzo wysokie stężenia zdarzają się zarówno w nowotworach, jak i przy łagodnym zastoju żółci, a u części chorych na raka trzustki marker jest prawidłowy. Wynik ma znaczenie wyłącznie w zestawieniu z objawami i badaniami obrazowymi – tomografią, rezonansem, endosonografią.

Co podnosi CA 19-9 bez nowotworu?

• kamica przewodowa i zapalenie dróg żółciowych – najczęściej,
• ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
• zapalenie i marskość wątroby,
• źle kontrolowana cukrzyca,
• choroby płuc, tarczycy, zapalne choroby jelit,
• torbiele i niektóre stany ginekologiczne.

Jaki marker na raka jelita grubego?

Głównym markerem w raku jelita grubego jest CEA; CA 19-9 jest pomocniczy. Oba służą do kontroli leczenia, a nie do szukania choroby u zdrowych. Przesiewem w kierunku raka jelita jest kolonoskopia lub test na krew utajoną w kale.

Jakie są pierwsze objawy raka trzustki?

Wczesne objawy są często dyskretne: ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców, niezamierzone chudnięcie, utrata apetytu, żółtaczka bez bólu, świeżo rozpoznana cukrzyca po 50. roku życia, tłuste, jasne stolce. Takie dolegliwości wymagają oceny lekarza i badań obrazowych, niezależnie od wyniku markerów.

Dlaczego u części osób CA 19-9 jest zawsze niski?

Wytwarzanie CA 19-9 zależy od enzymu związanego z układem grup krwi Lewis. Osoby z fenotypem Lewis-ujemnym nie produkują markera, więc u nich badanie nie jest przydatne – także przy chorobie nowotworowej.

Jak przygotować się do badania?

Nie trzeba być na czczo – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Przy pobraniu poinformuj o kamicy, chorobach trzustki i wątroby.

Jak czytać wynik CA 19-9?

Zakres CA 19-9 zależy od metody laboratorium. Podwyższony wynik u osoby bez rozpoznanego nowotworu często wiąże się z zastojem żółci lub zapaleniem trzustki – po ich ustąpieniu marker zwykle spada. U leczonych liczy się zmiana w kolejnych pomiarach tą samą metodą.

Badania powiązane z badaniem CA 19-9

• Pakiet markerów nowotworowych dla kobiet: markery w jednym zamówieniu.
• Pakiet onkologiczny dla mężczyzn: markery nowotworowe w jednym zamówieniu.
• CEA: marker raka jelita grubego.
• Lipaza: enzym trzustkowy.
• Bilirubina całkowita: zastój żółci podnosi CA 19-9.
• GGTP: choroby dróg żółciowych.
• CA 72-4: marker nowotworowy oznaczany głównie w chorobach żołądka.
• Gen CDKN2A: badanie genetyczne w kierunku rodzinnej predyspozycji do czerniaka.
• PSA całkowity: antygen swoisty dla prostaty.
• PSA wolny: frakcja PSA oceniana razem z PSA całkowitym.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • możesz iść na pobranie w ciągu dnia, nie musisz być na czczo. Unikaj pobrania materiału po obfitym posiłku
  • na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
  • przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy