BADANIE · POZOSTAŁE BADANIA

Fosfataza kwaśna sterczowa ((PAP)

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
2 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Fosfataza kwaśna sterczowa (PAP, od ang. prostatic acid phosphatase) to enzym wytwarzany głównie przez komórki gruczołu krokowego. Większość trafia do nasienia, a niewielka ilość przenika do krwi. Badanie oznacza stężenie tej frakcji fosfatazy kwaśnej we krwi – w odróżnieniu od fosfatazy kwaśnej całkowitej, która pochodzi też z kości, krwinek i innych tkanek.

Przez wiele lat PAP była podstawowym markerem raka prostaty. Dziś jej miejsce zajął PSA, który lepiej odzwierciedla zmiany w gruczole krokowym. Oznaczenie PAP bywa nadal stosowane jako badanie uzupełniające – razem z PSA, w ocenie przebiegu choroby nowotworowej prostaty i w kontroli po leczeniu, zawsze według decyzji urologa lub onkologa.

Podwyższony wynik nie jest swoisty dla nowotworu – bywa też przy łagodnym rozroście lub zapaleniu prostaty.

Więcej informacji

Co to jest kwaśna fosfataza sterczowa?

To enzym produkowany przez gruczoł krokowy. Należy do rodziny fosfataz kwaśnych, ale – w przeciwieństwie do fosfatazy całkowitej – pochodzi niemal wyłącznie z prostaty. Dlatego jej oznaczenie we krwi wiąże się z oceną tego gruczołu.

Czym PAP różni się od PSA?

Oba białka powstają w prostacie, ale PSA jest czulszym i lepiej przebadanym markerem. To PSA jest dziś podstawą oceny gruczołu krokowego. PAP może być oznaczana dodatkowo, gdy lekarz chce mieć drugi parametr do porównania w czasie.

Co oznacza podwyższony poziom fosfatazy kwaśnej sterczowej?

Że do krwi przeniknęło więcej enzymu z prostaty. Przyczyny bywają różne – zabieg lub badanie prostaty tuż przed pobraniem, łagodny rozrost, zapalenie gruczołu, a także choroba nowotworowa. Sam wynik nie przesądza o przyczynie – ocenia go lekarz razem z PSA i badaniem urologicznym.

Czy przed badaniem trzeba unikać badania prostaty?

Tak, to dobry pomysł. Badanie per rectum, masaż prostaty, cewnikowanie czy biopsja mogą przejściowo podnieść wynik. Krew najlepiej pobrać przed takimi zabiegami, a jeśli już się odbyły – powiedzieć o tym przy pobraniu.

Czy fosfataza kwaśna sterczowa to to samo co fosfataza zasadowa?

Nie. Fosfataza zasadowa (ALP) pochodzi głównie z wątroby i kości i ocenia się ją w zupełnie innych sytuacjach. Podobna nazwa wynika z tego, że oba enzymy działają w różnym odczynie – kwaśnym albo zasadowym.

Jak przygotować się do badania?

Przyjdź rano, po przespanej nocy – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”.

Badania powiązane z badaniem Fosfataza kwaśna sterczowa (PAP)

• Pakiet onkologiczny dla mężczyzn: zestaw markerów często oznaczanych u mężczyzn.
• Pakiet mężczyzny 50+: przegląd zdrowia z PSA dla mężczyzn po 50. roku życia.
• Pakiet markerów nowotworowych dla kobiet: markery w jednym zamówieniu.
• Pakiet hormony dla mężczyzn: najważniejsze hormony męskie.
• Pakiet hormony męskie rozszerzony: testosteron, DHEA-S i estradiol.
• PSA całkowity: podstawowy marker gruczołu krokowego.
• PSA wolny: frakcja PSA oceniana razem z PSA całkowitym.
• Fosfataza kwaśna całkowita (ACP): suma fosfataz kwaśnych z różnych tkanek.
• CEA: marker nowotworowy stosowany głównie w kontroli leczenia raka jelita grubego.
• CA 125: marker nowotworowy oznaczany głównie w chorobach jajnika.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy