Kortyzol – profil dzienny w ślinie (5 pomiarów)
- MATERIAŁ
- Ślina
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 11 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Kortyzol ma wyraźny rytm dobowy: najwięcej jest go tuż po przebudzeniu, potem stopniowo ubywa, a najniższe stężenie przypada na późny wieczór i noc. Profil dzienny w ślinie śledzi ten spadek – pięć próbek pobiera się samodzielnie w domu w ciągu 12 godzin: zaraz po przebudzeniu, a następnie po 2, 5, 8 i 12 godzinach.
Pojedynczy pomiar może mieścić się w zakresie odniesienia, a mimo to rytm bywa zaburzony – na przykład krzywa jest spłaszczona albo kortyzol nie spada wieczorem. Takie zmiany obserwuje się m.in. przy przewlekłym stresie, bezsenności, depresji i pracy zmianowej. Utrata wieczornego spadku jest też jednym z sygnałów nadmiaru kortyzolu, dlatego wynik pomaga lekarzowi zdecydować o dalszej diagnostyce.
Badanie nie zastępuje jednak testów, na których opiera się rozpoznanie chorób nadnerczy. W kierunku zespołu Cushinga oznacza się kortyzol w ślinie późnym wieczorem, kortyzol w dobowej zbiórce moczu i test hamowania deksametazonem, a przy podejrzeniu niedoboru – poranny kortyzol z krwi i testy stymulacyjne. Jeśli lekarz potrzebuje pomiarów o innych godzinach, ustala je indywidualnie.
Więcej informacji
O której godzinie kortyzol jest najwyższy?
Najwyższe stężenie przypada na pierwszą godzinę po przebudzeniu – u osób śpiących w nocy zwykle między 6 a 9 rano. W ciągu dnia kortyzol stopniowo spada, a najniższy jest około północy. U osób pracujących nocą lub śpiących o nietypowych porach rytm przesuwa się razem z rytmem snu.
Jak wygląda badanie profilu dobowego kortyzolu?
Każdą próbkę pobierasz tak samo: myjesz ręce, wyjmujesz wacik bez dotykania go palcami, trzymasz go w ustach około minuty i zamykasz w odpowiedniej probówce, zapisując godzinę. Próbki trzymasz w lodówce i oddajesz w punkcie pobrań następnego dnia.
Profil kortyzolu – godziny pobrania
Pierwsza próbka zaraz po przebudzeniu, druga 2 godziny później, trzecia po 5 godzinach, czwarta po 8, piąta po 12 godzinach od przebudzenia. Przy pracy zmianowej lub zaburzeniach snu godziny można ustalić indywidualnie z lekarzem.
Jak wygląda prawidłowy rytm kortyzolu?
Najwyższy poziom w próbce porannej, potem stopniowy spadek, a wieczorem stężenie wyraźnie niższe niż rano. Laboratorium podaje zakresy odniesienia dla każdej pory, ale przy profilu równie ważny jest kształt całej krzywej.
Co może oznaczać spłaszczony lub odwrócony profil?
Spłaszczona krzywa, z niewielkim spadkiem w ciągu dnia, bywa związana z przewlekłym stresem lub zaburzeniami snu. Wysoki kortyzol wieczorem obserwuje się przy pracy zmianowej, bezsenności i depresji, ale również w nadmiarze kortyzolu. Niski poziom przez cały dzień może wymagać sprawdzenia, czy nadnercza wytwarzają go wystarczająco. Interpretację zawsze prowadzi lekarz, zwykle endokrynolog.
Co może zaburzyć wynik profilu?
• pobranie próbek o innych godzinach niż zaplanowane,
• nieprzespana noc, silny stres, intensywny wysiłek,
• infekcja, gorączka, ból lub uraz,
• palenie i alkohol w dniu badania,
• krew w ślinie, np. po myciu zębów lub przy krwawieniu dziąseł,
• leki ze sterydami, także wziewne i miejscowe – podaj je przy oddaniu próbek.
Czy profil kortyzolu wystarczy do rozpoznania zespołu Cushinga?
Nie. Ostatnia próbka profilu przypada zwykle na wczesny wieczór, a w diagnostyce zespołu Cushinga liczy się pomiar późnym wieczorem, kortyzol w moczu z dobowej zbiórki i test z deksametazonem. Profil dzienny może być sygnałem, by pójść w tym kierunku.
Badania powiązane z badaniem Kortyzol – profil dzienny w ślinie (5 pomiarów)
• Pakiet stres i problemy ze snem – profil melatoniny i kortyzolu: oba rytmy w jednym zestawie.
• Pakiet stres: badania związane z przewlekłym stresem.
• Pakiet stres i sen – profil kortyzolu: profil kortyzolu, B12 i magnez.
• Pakiet sen – profil melatoniny: rytm melatoniny w ślinie.
• Kortyzol – profil poranny w ślinie: wzrost kortyzolu w pierwszej godzinie po przebudzeniu.
• Kortyzol w moczu ze zbiórki dobowej: całkowite dobowe wydzielanie.
• ACTH: hormon przysadki sterujący nadnerczami.
• Kortyzol: hormon stresu wytwarzany w nadnerczach.
• Kortyzol w ślinie: pojedynczy pomiar wolnego kortyzolu w ślinie.
• Melatonina – profil dobowy: hormon snu oznaczany w ślinie.
Przygotowanie do badania
Szczegółowe przygotowanie potwierdzi laboratorium przed realizacją.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
