ACTH - hormon adrenokortykotropowy
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
ACTH, czyli hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina), wydziela przysadka mózgowa. Jego zadaniem jest pobudzanie kory nadnerczy do wytwarzania kortyzolu – hormonu, który pomaga organizmowi radzić sobie ze stresem, reguluje ciśnienie, poziom cukru i odpowiedź zapalną. Gdy kortyzolu jest dużo, przysadka zmniejsza wydzielanie ACTH, a gdy mało – zwiększa.
Oznaczenie ACTH ma sens prawie wyłącznie razem z kortyzolem, bo dopiero ich zestawienie wskazuje, gdzie leży problem. Niski kortyzol z wysokim ACTH sugeruje pierwotną niewydolność nadnerczy (chorobę Addisona), a niski kortyzol z niskim lub prawidłowym ACTH – zaburzenie przysadki lub skutek długiego przyjmowania sterydów. Przy nadmiarze kortyzolu ACTH pomaga odróżnić guz przysadki lub inne źródło ACTH od guza samego nadnercza.
Więcej informacji
Czy ACTH i kortyzol to to samo?
Nie. ACTH to hormon przysadki, który „wydaje polecenie” nadnerczom, a kortyzol to hormon nadnerczy, który powstaje w odpowiedzi na to polecenie. Oba są ze sobą powiązane pętlą sprzężenia zwrotnego, dlatego ocenia się je razem.
Kiedy bada się ACTH?
• przy nieprawidłowym kortyzolu – za niskim lub za wysokim,
• przy objawach niewydolności nadnerczy: przewlekłym osłabieniu, chudnięciu, niskim ciśnieniu, ciemnieniu skóry, ochocie na słone,
• przy objawach nadmiaru kortyzolu: otyłości brzusznej, zaokrągleniu twarzy, rozstępach, nadciśnieniu, cukrzycy,
• w chorobach przysadki i po jej leczeniu.
Co oznacza niskie ACTH?
Niskie ACTH przy niskim kortyzolu sugeruje niedoczynność przysadki lub zahamowanie osi przez długotrwałe przyjmowanie glikokortykosteroidów (tabletek, zastrzyków, a nawet dużych dawek wziewnych czy maści). Niskie ACTH przy wysokim kortyzolu wskazuje, że nadmiar kortyzolu pochodzi z nadnercza.
Wysokie ACTH – co może oznaczać?
Wysokie ACTH przy niskim kortyzolu jest typowe dla choroby Addisona, a przy wysokim kortyzolu – dla guza przysadki (choroba Cushinga) lub rzadkiego, pozaprzysadkowego wydzielania ACTH. ACTH przejściowo rośnie też w silnym stresie, po wysiłku i przy niedosypianiu.
Czym grozi niski poziom kortyzolu?
Niewydolność nadnerczy rozwija się zwykle powoli i daje osłabienie, chudnięcie, nudności i spadki ciśnienia. Przy infekcji czy urazie może dojść do przełomu nadnerczowego – stanu nagłego, wymagającego pilnej pomocy. Dlatego nieprawidłowe wyniki kortyzolu i ACTH wymagają oceny endokrynologa.
Jak przygotować się do badania ACTH?
Rano, na czczo, po spokojnej nocy i odpoczynku przed pobraniem – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Leki sterydowe, w tym wziewne i maści, oraz antykoncepcję podaj przy pobraniu. Najlepiej wykonać badanie w godzinach porannych, przy pierwszych pobraniach w punkcie.
Jak czytać wynik?
Zakres referencyjny dotyczy pobrania porannego i zależy od metody. Wynik ACTH zawsze interpretuje się razem z kortyzolem pobranym w tym samym czasie.
Badania powiązane z badaniem ACTH – hormon adrenokortykotropowy
• Pakiet stres: badania związane z przewlekłym stresem.
• Pakiet stres i sen – profil kortyzolu: profil kortyzolu, B12 i magnez.
• Pakiet stres i sen – melatonina i kortyzol: oba rytmy dobowe w jednym zestawie.
• Kortyzol: oceniany zawsze razem z ACTH.
• Kortyzol w moczu dobowym: przy podejrzeniu nadmiaru kortyzolu.
• DHEA-S: androgeny nadnerczowe.
• Aldosteron: drugi hormon kory nadnerczy.
• Przeciwciała przeciw korze nadnerczy: oceniane w autoimmunologicznych chorobach nadnerczy.
• Renina: enzym regulujący ciśnienie, oceniany razem z aldosteronem.
• DHEA: hormon nadnerczy, prekursor hormonów płciowych.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
