Kortyzol – profil poranny w ślinie (5 pomiarów)
- MATERIAŁ
- Ślina
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 13 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Zaraz po przebudzeniu stężenie kortyzolu wyraźnie rośnie i osiąga szczyt mniej więcej po 30–45 minutach. To zjawisko nazywa się reakcją kortyzolu po przebudzeniu (ang. cortisol awakening response, CAR). Profil poranny mierzy właśnie ten wzrost: pięć próbek śliny pobiera się w domu w ciągu pierwszej godziny od otwarcia oczu, co 15 minut.
Z wyniku odczytuje się nie tylko pojedyncze pomiary, ale przede wszystkim kształt porannej krzywej – czy i o ile kortyzol wzrósł po przebudzeniu. Słabiej zaznaczoną albo nadmiernie nasiloną reakcję opisywano m.in. przy przewlekłym stresie, wypaleniu, zaburzeniach snu i nastroju. W takich sytuacjach badanie bywa wykorzystywane przez lekarzy zajmujących się stresem i snem.
Profil poranny nie służy do rozpoznawania chorób nadnerczy. Przy podejrzeniu zespołu Cushinga lub choroby Addisona stosuje się inne badania – kortyzol w ślinie późnym wieczorem, w dobowej zbiórce moczu, testy czynnościowe i ACTH. Wynik zależy też mocno od tego, jak dokładnie przestrzega się godzin: opóźnienie pierwszej próbki o kilkanaście minut zmienia obraz.
Więcej informacji
Jak wygląda badanie kortyzolu w ślinie rano?
W punkcie pobrań odbierasz zestaw z pięcioma probówkami z wacikami. Rano, zaraz po przebudzeniu, jeszcze w łóżku, wkładasz pierwszy wacik do ust na około minutę, aż nasiąknie śliną, i zamykasz go w probówce. Kolejne próbki pobierasz co 15 minut, notując dokładną godzinę każdej.
Czym jest reakcja kortyzolu po przebudzeniu?
To fizjologiczny, gwałtowny wzrost kortyzolu w pierwszej godzinie po obudzeniu się. Organizm w ten sposób przygotowuje się do aktywności dnia. U zdrowych osób wzrost jest wyraźny, ale jego wielkość różni się między ludźmi i zmienia się z dnia na dzień, np. po złej nocy czy przed stresującym wydarzeniem.
Czy na badanie kortyzolu w ślinie trzeba być na czczo?
Tak – przez cały czas pobierania próbek nie je się i nie pije niczego poza ewentualnym płukaniem ust zimną wodą 10 minut przed pobraniem. Jedzenie, mycie zębów i palenie mogą zafałszować wynik, a drobne krwawienie z dziąseł zanieczyszcza ślinę.
Kortyzol ze śliny czy z krwi?
Ślina zawiera wolny, aktywny kortyzol, a pobranie jest bezbolesne i możliwe w domu – dlatego nadaje się do wielokrotnych pomiarów o ściśle określonych porach. Kortyzol z krwi oznacza się zwykle raz, rano, i jest podstawą w diagnostyce niedoboru kortyzolu. To nie są badania zamienne – każde odpowiada na inne pytanie.
Profil poranny czy dzienny – czym się różnią?
Profil dzienny rozkłada pięć próbek na 12 godzin i pokazuje, jak kortyzol spada w ciągu dnia. Profil poranny skupia się na pierwszej godzinie po przebudzeniu i opisuje sam poranny wzrost. Wybór zależy od tego, o co pyta lekarz.
Co może zaburzyć wynik?
• spóźnione pobranie pierwszej próbki lub niedokładne odstępy,
• nieprzespana noc, budzenie się w nocy, praca zmianowa,
• jedzenie, mycie zębów, palenie, wysiłek w trakcie badania,
• infekcja, gorączka, ból,
• leki ze sterydami, w tym maści, inhalatory i krople – podaj je przy oddaniu próbek.
Jak czytać wynik profilu porannego?
Laboratorium podaje wynik każdej z pięciu próbek. Lekarz ocenia, czy kortyzol wzrósł po przebudzeniu i jak szybko. Nie ma jednej uniwersalnej „normy” dla całego profilu, a wynik zawsze odnosi się do objawów, snu i stylu życia w okresie badania.
Badania powiązane z badaniem Kortyzol – profil poranny w ślinie (5 pomiarów)
• Pakiet stres i problemy ze snem – profil kortyzolu: profil z B12 i magnezem.
• Pakiet stres: badania związane z przewlekłym stresem.
• Pakiet stres i sen – melatonina i kortyzol: oba rytmy dobowe w jednym zestawie.
• Pakiet sen – profil melatoniny: rytm melatoniny w ślinie.
• Kortyzol – profil dzienny w ślinie: rytm kortyzolu przez cały dzień.
• Kortyzol w surowicy: pojedynczy pomiar z krwi, zwykle rano.
• Melatonina – profil dobowy w ślinie: hormon snu, badany podobnie.
• Kortyzol w ślinie: pojedynczy pomiar wolnego kortyzolu w ślinie.
• ACTH: hormon przysadki, który pobudza nadnercza do wytwarzania kortyzolu.
• Magnez: pierwiastek ważny dla mięśni i nerwów.
Przygotowanie do badania
Szczegółowe przygotowanie potwierdzi laboratorium przed realizacją.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
