Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekła choroba przełyku o podłożu immunologicznym, w której w błonie śluzowej gromadzą się eozynofile, czyli jedna z odmian krwinek białych. Rozpoznaje się ją na podstawie wycinków pobranych podczas gastroskopii, a nie z samej krwi. Badania krwi opisują uczulenia towarzyszące i pomagają szukać innych przyczyn dolegliwości.
Trudności w połykaniu i uczucie zatrzymywania się pokarmu mogą kierować uwagę na przełyk, ale podobne dolegliwości mają też inne choroby. Morfologia i oznaczenia IgE odpowiadają na inne pytania niż ocena wycinków pod mikroskopem: pokazują liczbę eozynofilów we krwi oraz uczulenia, które często towarzyszą tej chorobie.
Czym jest eozynofilowe zapalenie przełyku?
To przewlekła choroba o podłożu immunologicznym, w której błona śluzowa przełyku zostaje nacieczona przez eozynofile. W zdrowym przełyku zwykle ich nie ma, a w tej chorobie gromadzą się tam w dużej liczbie.
Choroba jest odrębna od refluksu żołądkowo-przełykowego, choć niektóre dolegliwości bywają podobne. Ponieważ objawy mogą mieć różne podłoże, rozpoznanie opiera się na obrazie mikroskopowym wycinków, a nie na samym opisie dolegliwości.
Choroby atopowe, takie jak astma czy atopowe zapalenie skóry, występują u chorych częściej niż w populacji ogólnej. Część chorych ma też alergię pokarmową zależną od IgE.
Europejskie wytyczne z 2017 roku, przygotowane przez towarzystwa gastroenterologiczne, alergologiczne i pediatryczne, opisują kryteria rozpoznania i sposób monitorowania choroby u dzieci i dorosłych. Ich osią są endoskopia i badanie histopatologiczne.
Jakie są objawy eozynofilowego zapalenia przełyku?
U dorosłych na pierwszy plan wysuwają się trudności w połykaniu oraz uczucie zatrzymywania się pokarmu w przełyku. U dzieci dolegliwości bywają inne: trudności w karmieniu, wymioty czy bóle brzucha. Te same objawy mają jednak także inne choroby przełyku, na przykład refluks, dlatego ich przyczynę ustala się w dalszej diagnostyce.
Informacja o chorobach atopowych jest jednym z elementów wywiadu i pomaga lekarzowi zaplanować dalsze badania. Jak badania odróżniają alergię od nietolerancji pokarmowej, opisuje artykuł Alergia a nietolerancja pokarmowa.
Jak rozpoznaje się eozynofilowe zapalenie przełyku?
Według międzynarodowych kryteriów rozpoznanie wymaga jednoczesnego spełnienia dwóch warunków: objawów zaburzonej czynności przełyku oraz nacieku z eozynofilów stwierdzonego pod mikroskopem w wycinkach z przełyku. Trzeba też uwzględnić inne możliwe przyczyny takiego nacieku. Sam naciek widać dopiero w wycinku, dlatego gastroskopia z biopsją jest podstawą rozpoznania.
Wycinki pobiera się podczas gastroskopii. Materiał trafia do pracowni histopatologicznej, a ocenę mikroskopową zestawia się z objawami pacjenta. Obraz zmian w przełyku daje biopsja, a badania z krwi uzupełniają go informacją o całym organizmie.
Badania laboratoryjne wykonuje się wcześniej albo równolegle, zwykle po to, by sprawdzić inne możliwe wyjaśnienia dolegliwości i opisać towarzyszące uczulenia. Dzięki nim lekarz łatwiej planuje kolejne etapy diagnostyki.
Czy podwyższone eozynofile we krwi oznaczają eozynofilowe zapalenie przełyku?
Morfologia krwi z rozmazem podaje między innymi liczbę eozynofilów krążących we krwi. Ogólnie o odczytywaniu jej wyników pisze artykuł Hemoglobina (HGB) w morfologii.
W prospektywnym badaniu wieloośrodkowym u dorosłych porównano liczbę eozynofilów we krwi u osób z eozynofilowym zapaleniem przełyku i u osób z zaburzeniami połykania o innym podłożu. Autorzy uznali, że liczba ta może pomagać we wstępnej ocenie dolegliwości oraz w ocenie, czy po leczeniu choroba ustąpiła w wycinkach. Do rozpoznania wytyczne wymagają wycinka.
Liczba eozynofilów we krwi odzwierciedla stan całego organizmu, a choroba toczy się w błonie śluzowej przełyku i może przebiegać bez zmian we krwi, więc przełyk ocenia się osobno, na wycinkach. Podwyższona liczba eozynofilów ma wiele przyczyn, od chorób alergicznych po zarażenia pasożytami i reakcje na leki, dlatego zestawia się ją z objawami i innymi badaniami. Zakres referencyjny jest podany na wyniku, obok nazwy metody.
Po co oznacza się IgE całkowite i IgE swoiste?
IgE swoiste opisują uczulenie na pojedyncze alergeny. IgE całkowite pokazują ogólną pulę przeciwciał tej klasy i nie mówią, na co ktoś jest uczulony. Oba oznaczenia opisują uczulenia, a nie sam przełyk, choć choroby atopowe często towarzyszą tej chorobie.
W opracowaniu przygotowanym przez kanadyjskich alergologów podkreślono, że ani testy skórne, ani oznaczenia IgE swoistych dla pokarmów nie służą do wskazywania pokarmów wywołujących tę chorobę, ponieważ nie jest to choroba zależna od IgE. Dodatni wynik informuje o uczuleniu, a zmiany w przełyku ocenia się na wycinkach.
Badanie komponentowe, czyli oznaczanie przeciwciał przeciw pojedynczym białkom alergenów, dokładniej opisuje profil uczuleń. W tej chorobie to narzędzie uzupełniające, wciąż badane naukowo. Przegląd systematyczny z 2018 roku, obejmujący markery oznaczane małoinwazyjnie, głównie we krwi, wykazał, że część z nich pozwala odróżnić aktywną chorobę od osób zdrowych, natomiast odróżnienie jej od innych chorób atopowych jest trudniejsze. Z tego powodu do rozpoznania potrzebny jest wycinek.
Jakie badania pomagają szukać innych przyczyn nadmiaru eozynofilów?
Nadmiar eozynofilów we krwi ma wiele przyczyn: choroby alergiczne, reakcje na leki, zarażenia pasożytami i inne choroby. Morfologia pokazuje sam nadmiar, a przyczynę wskazują dalsze badania, dobierane na podstawie wywiadu i objawów. Przy podejrzeniu zarażenia pasożytami wykonuje się na przykład badanie kału w kierunku pasożytów, czyli poszukiwanie form pasożytów w próbce kału. Inną drogą są badania przeciwciał z krwi, które opisuje artykuł Badania na pasożyty z krwi.
Osobną grupą są badania stanu zapalnego. CRP odzwierciedla ogólny odczyn zapalny, a kalprotektyna w kale zapalenie w jelitach. Pokazują stan zapalny, a nie samo eozynofilowe zapalenie przełyku, i są przydatne przy innych dolegliwościach, na przykład jelitowych. Wytyczne europejskie nie wiążą tej choroby przyczynowo z nieswoistymi zapaleniami jelit, choć jakość dowodów oceniono jako niską.
Wyniki tych badań interpretuje się razem z wywiadem i objawami.
Jak przygotować się do badań z krwi?
Zasady przygotowania podaje karta każdego badania. Na wynik morfologii mogą wpływać między innymi przyjmowane leki, zwłaszcza sterydowe, które obniżają liczbę eozynofilów, a także inne choroby. Jeśli wyniki mają być porównywane w czasie, łatwiej to zrobić, gdy kolejne pobrania odbywają się w podobnych warunkach.
Informacja o przyjmowanych lekach, suplementach i preparatach ziołowych jest potrzebna lekarzowi do interpretacji wyniku. Ogólne zasady przygotowania do pobrania opisuje artykuł jak przygotować się do badania krwi.
Które badania można wykonać bez skierowania?
Badania z krwi i kału można wykonać bez skierowania i przynieść wyniki na wizytę u gastroenterologa lub alergologa. Gastroskopię z pobraniem wycinków wykonuje się w pracowni endoskopowej, a wycinki ocenia się w pracowni histopatologicznej.
Wyniki badań z krwi i kału pomagają gastroenterologowi lub alergologowi zaplanować dalszą diagnostykę. Przy objawach ze strony przełyku kolejnym krokiem jest wizyta u lekarza, który ocenia, czy potrzebna jest gastroskopia.
Najczęstsze pytania
Czy morfologia krwi pomaga w rozpoznaniu eozynofilowego zapalenia przełyku?
Morfologia pokazuje liczbę eozynofilów we krwi i uzupełnia diagnostykę, a chorobę rozpoznaje się na podstawie oceny mikroskopowej wycinków z przełyku pobranych podczas gastroskopii.
Co oznacza liczba eozynofilów w normie?
Oznacza, że we krwi nie ma nadmiaru eozynofilów. Eozynofilowe zapalenie przełyku toczy się w błonie śluzowej i może przebiegać bez zmian w morfologii, dlatego stan przełyku ocenia się na wycinkach.
Czy IgE swoiste wskażą pokarm, który nasila chorobę?
IgE swoiste pokazują uczulenia na pojedyncze alergeny, także pokarmowe. Mechanizm tej choroby nie zależy jednak od IgE, dlatego takie testy nie służą do wskazywania pokarmów wyzwalających zmiany w przełyku.
Po co wykonuje się badania z krwi, skoro rozpoznanie wymaga biopsji?
Mogą pomóc w poszukiwaniu innych przyczyn nadmiaru eozynofilów, na przykład zarażenia pasożytami, oraz pokazują uczulenia, które mogą współistnieć z chorobą.
Jakie są objawy eozynofilowego zapalenia przełyku?
U dorosłych najczęściej są to trudności w połykaniu i uczucie zatrzymywania się pokarmu w przełyku, a u dzieci między innymi trudności w karmieniu, wymioty i bóle brzucha. Podobne dolegliwości mają też inne choroby przełyku, dlatego objawy są wskazówką do dalszej diagnostyki.
Co oznaczają podwyższone eozynofile we krwi?
Nadmiar eozynofilów może wynikać z chorób alergicznych, reakcji na leki, zarażeń pasożytami i innych chorób. Morfologia pokazuje sam nadmiar, dlatego jego przyczynę ustala się, zestawiając wynik z objawami i innymi badaniami.
Czy eozynofilowe zapalenie przełyku jest groźne?
To przewlekła choroba przełyku, której przebieg bywa różny u różnych osób. Jej nasilenie i dalsze postępowanie ustala gastroenterolog na podstawie gastroskopii i wycinków, a wyniki badań z krwi są jednym z elementów tej oceny.
Źródła
- Lucendo AJ, Molina-Infante J, Arias Á i wsp. Guidelines on eosinophilic esophagitis: evidence-based statements and recommendations for diagnosis and management in children and adults. United European Gastroenterology Journal. 2017. DOI: 10.1177/2050640616689525
- Dellon ES, Liacouras CA, Molina-Infante J i wsp. Updated International Consensus Diagnostic Criteria for Eosinophilic Esophagitis: Proceedings of the AGREE Conference. Gastroenterology. 2018. DOI: 10.1053/j.gastro.2018.07.009
- Erdle SC, Carr S, Chan ES i wsp. Eosinophilic esophagitis. Allergy, Asthma & Clinical Immunology. 2024. DOI: 10.1186/s13223-024-00929-0
- Hines BT, Rank MA, Wright BL i wsp. Minimally invasive biomarker studies in eosinophilic esophagitis: A systematic review. Annals of Allergy, Asthma & Immunology. 2018. DOI: 10.1016/j.anai.2018.05.005
- Visaggi P, Pellegatta G, Siboni S i wsp. Blood Eosinophils Are Accurate Biomarkers for the Management of Eosinophilic Oesophagitis: Prospective, Multi-Centre Study. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2026. DOI: 10.1111/apt.70524
- Wawrzeńczyk A, Napiórkowska-Baran K, Szota M i wsp. Dietary Management of Eosinophilic Esophagitis in the Era of Molecular Diagnostics: The Role and Limitations of Component-Resolved Diagnostics: A Narrative Review. Nutrients. 2025. DOI: 10.3390/nu17223588
- MedlinePlus Medical Encyclopedia. Eosinophil count - absolute. National Library of Medicine. https://medlineplus.gov/ency/article/003649.htm
Sprawdź to u siebie
Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.
Treści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.

