Hemoglobina (HGB, Hb) to białko czerwonych krwinek, które przenosi tlen z płuc do tkanek. Jej stężenie oznacza się w morfologii krwi i zapisuje na wyniku jako HGB lub Hb. Na wynik wpływa nie tylko liczba krwinek, ale też objętość krwi, w której krążą, dlatego mogą go zmienić na przykład nawodnienie i ciąża.
Obok HGB na wydruku są między innymi liczba krwinek czerwonych, hematokryt i średnia objętość krwinki.
Co to jest hemoglobina?
Hemoglobina jest barwnikiem czerwonych krwinek (erytrocytów). Cząsteczka składa się z czterech łańcuchów białkowych, a każdy z nich wiąże hem z atomem żelaza, do którego przyłącza się tlen. W płucach, gdzie tlenu jest dużo, hemoglobina go przyłącza, a w pracujących tkankach oddaje.
W jakim badaniu oznacza się hemoglobinę?
Hemoglobinę oznacza się najczęściej w morfologii krwi, z jednej próbki krwi żylnej. Na wyniku sąsiadują z hemoglobiną pozycje opisujące krwinki czerwone:
- RBC, czyli liczba krwinek czerwonych,
- HCT, czyli hematokryt, udział krwinek w objętości krwi,
- MCV, czyli średnia objętość krwinki,
- MCH i MCHC, czyli średnia masa i średnie stężenie hemoglobiny w krwince,
- RDW, czyli zróżnicowanie wielkości krwinek.
Te parametry czyta się razem.
Czym różni się hemoglobina od ferrytyny?
Hemoglobina to białko, które w krwinkach wiąże tlen, a morfologia podaje jej stężenie. Zawiera żelazo, ale jej stężenie nie jest bezpośrednim pomiarem zapasów żelaza. Ferrytyna pokazuje zapasy żelaza w organizmie, a ponieważ jest białkiem ostrej fazy, jej stężenie rośnie także przy stanie zapalnym. Żelazo w surowicy to stężenie żelaza we krwi w chwili pobrania, które zmienia się w ciągu doby. Każde z tych badań odpowiada na inne pytanie, dlatego uzupełniają się nawzajem.
Przegląd 14 wytycznych dla dorosłych pokazał, że przy niedokrwistości z niedoboru żelaza dobór badań i progów bywa różny: od samej ferrytyny po jej zestawienia z innymi parametrami. Wytyczne omawiają też niedobory witaminy B12 i kwasu foliowego jako inne niedobory pokarmowe, które mogą prowadzić do niedokrwistości. O sytuacji odwrotnej, czyli podwyższonej ferrytynie, piszemy w artykule Wysoka ferrytyna. Ogólny przegląd oznaczeń przy niedoborach witamin znajdziesz w artykule Badania na niedobory witamin.
Czy hemoglobina to to samo co hemoglobina glikowana (HbA1c)?
Hemoglobina glikowana to osobne badanie o innym przeznaczeniu. Pokazuje, jaka część hemoglobiny związała glukozę, i służy do oceny średniego stężenia glukozy we krwi. HGB z morfologii podaje stężenie samego białka, dlatego te dwa wyniki dotyczą różnych zagadnień i czyta się je osobno. Szerzej piszemy o tym w artykule o glukozie i hemoglobinie glikowanej.
Hemoglobinę oznacza się także w kale, w teście na krew utajoną, ale jest to zupełnie inne badanie.
Co wpływa na wynik hemoglobiny?
Stężenie hemoglobiny zależy nie tylko od liczby krwinek, ale też od objętości krwi, w której one krążą. Dlatego pomiar mogą zmienić:
- nawodnienie, bo odwodnienie zagęszcza krew i może podnosić stężenie hemoglobiny,
- pozycja ciała podczas pobrania, bo po przejściu z leżenia do stania część płynu opuszcza naczynia i stężenie hemoglobiny rośnie,
- wysiłek fizyczny, który także może zmieniać stężenie hemoglobiny,
- ciąża, bo zmienia objętość krwi, dlatego progi hemoglobiny dla kobiet w ciąży są inne,
- wysokość nad poziomem morza i palenie tytoniu, które podnoszą stężenie hemoglobiny, dlatego wytyczne WHO przewidują dla nich korektę,
- pracownia i metoda oznaczania, bo wyniki z dwóch pracowni nie zawsze są wprost porównywalne.
Te czynniki tłumaczą, dlaczego dwa pomiary u tej samej osoby mogą się różnić. Wskazówki dotyczące przygotowania do morfologii podaje karta badania.
Co oznacza niska, a co podwyższona hemoglobina?
Niedokrwistość definiuje się przez obniżone stężenie hemoglobiny. Niski wynik może mieć różne przyczyny, na przykład niedobór żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego, utratę krwi albo przewlekłe choroby. Przyczynę ustala się, zestawiając wynik z wywiadem i pozostałymi parametrami krwinek czerwonych.
Podwyższone stężenie hemoglobiny może odzwierciedlać zagęszczenie krwi, na przykład przy odwodnieniu, a także pobyt na dużej wysokości i palenie tytoniu. Czasem za wysokim wynikiem stoją choroby wymagające osobnej oceny hematologicznej. Jeśli wynik wyraźnie odbiega od zakresu referencyjnego, omawia się go z lekarzem i porównuje z poprzednimi pomiarami.
Jak czytać wynik hemoglobiny?
Zakres referencyjny hemoglobiny zależy od metody, aparatu, wieku i płci, dlatego laboratorium podaje go przy wyniku, a ten zakres jest wiążący. Same zasady ustalania progów również się zmieniają. W 2024 roku WHO opublikowała nowe wytyczne dotyczące progów hemoglobiny, w których zmieniła między innymi sposób korekty o wysokość nad poziomem morza. Modelowanie z 2026 roku pokazało, że ta zmiana podnosi szacowaną częstość niedokrwistości w skali populacji. Starsze zestawienia z internetu mogą więc opierać się na wcześniejszych zasadach.
Hemoglobina jest jednym z wielu parametrów morfologii. Lekarz ocenia ją razem z pozostałymi pozycjami, wywiadem i wcześniejszymi wynikami.
Najczęstsze pytania
Co to jest hemoglobina i za co odpowiada?
To zawierające żelazo białko czerwonych krwinek. Wiąże tlen w płucach i oddaje go w tkankach.
W jakim badaniu jest hemoglobina?
W morfologii krwi. Na wyniku opisuje ją skrót HGB, obok RBC, HCT, MCV, MCH, MCHC i RDW.
Czym różni się hemoglobina od ferrytyny?
Hemoglobina to białko krwinek, które wiąże tlen, a morfologia podaje jej stężenie we krwi. Ferrytyna pokazuje zapasy żelaza w organizmie. Każde z tych badań odpowiada na inne pytanie, więc się uzupełniają.
Czy hemoglobina glikowana to to samo co hemoglobina z morfologii?
To dwa różne badania. Hemoglobina glikowana (HbA1c) służy do oceny średniego stężenia glukozy we krwi, a HGB z morfologii podaje stężenie samego białka.
Co oznacza niska hemoglobina?
Niedokrwistość definiuje się przez obniżone stężenie hemoglobiny. Niski wynik może wynikać z niedoboru żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego, z utraty krwi albo z przewlekłych chorób. Przyczynę ustala się, zestawiając wynik z pozostałymi parametrami morfologii i innymi badaniami.
Co oznacza podwyższona hemoglobina?
Podwyższone stężenie może wynikać z odwodnienia, pobytu na dużej wysokości lub palenia tytoniu. Czasem odpowiadają za nie choroby wymagające osobnej oceny. Zakres referencyjny podany na wyniku zależy od laboratorium, płci i wieku.
Czy nawodnienie wpływa na wynik hemoglobiny?
Tak. Odwodnienie zagęszcza krew, więc stężenie hemoglobiny może się przejściowo zmienić. Na wynik wpływają też pozycja ciała podczas pobrania i ciąża.
Źródła
- World Health Organization. Guideline on haemoglobin cutoffs to define anaemia in individuals and populations. Genewa, 2024. ISBN 978-92-4-008854-2
- Teply C.J. i wsp. Implications of changes in WHO haemoglobin elevation adjustment guidelines on global, regional, and national anaemia burden, 1990–2023: a population-based modelling study. The Lancet Haematology, 2026;13(4):e227–e240. DOI: 10.1016/S2352-3026(26)00013-X
- Roemer M.G.M. i wsp. Comparison of diagnostic algorithms used in guidelines on nutritional anaemias in adults. PLOS One, 2025;20(10):e0333688. DOI: 10.1371/journal.pone.0333688
- MedlinePlus (National Library of Medicine). Hemoglobin Test. medlineplus.gov/lab-tests/hemoglobin-test/
- Drawz S., Linden M. Complete Blood Count (CBC) Basics. Pearls of Laboratory Medicine, ADLM (dawniej AACC), 2016. myadlm.org/Science-and-Research/Clinical-Chemistry/Clinical-Chemistry-Trainee-Council/Pearls-of-Laboratory-Medicine-in-English/2016/Complete-Blood-Count-Basics
- Lima-Oliveira G. i wsp. Patient posture for blood collection by venipuncture: recall for standardization after 28 years. Revista Brasileira de Hematologia e Hemoterapia, 2017;39(2):127–132. DOI: 10.1016/j.bjhh.2017.01.004
- Ogun A.S., Merheb E. Biochemistry, Heme Synthesis. StatPearls, StatPearls Publishing, aktualizacja 2026. PMID: 30726014
- MedlinePlus (National Library of Medicine). A1C Test. medlineplus.gov/lab-tests/hemoglobin-a1c-hba1c-test/
Sprawdź to u siebie
Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.
Treści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.

