Przed in vitro wykonuje się badania infekcyjne z krwi, najczęściej w kierunku HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu B i C oraz kiły, a także przeciwciał przeciw toksoplazmozie, różyczce i CMV. Dokładną listę i termin ważności wyników podaje klinika prowadząca procedurę.
Listę badań infekcyjnych z kliniki najłatwiej zrozumieć, gdy odróżni się dwa rodzaje oznaczeń. Antygen to fragment drobnoustroju, a jego obecność we krwi oznacza, że drobnoustrój jest w organizmie. Przeciwciała to białka, które układ odpornościowy wytwarza po kontakcie z drobnoustrojem albo po szczepieniu. Klasy IgG i IgM zwykle pojawiają się w różnym czasie, co pomaga ocenić etap odpowiedzi, choć tylko w przybliżeniu. Przy planowaniu pobrania liczy się też metoda oznaczania wskazana przez ośrodek i termin ważności wyników.
Kto ustala zakres badań przed in vitro?
Zakres badań ustala ośrodek prowadzący procedurę, ale część oznaczeń wynika z przepisów. W dawstwie partnerskim, czyli przy użyciu komórek rozrodczych obojga partnerów, przepisy unijne wymagają badań w kierunku HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu B (antygen HBs i przeciwciała anty-HBc) oraz typu C (przeciwciała anty-HCV). Dotyczy to sytuacji, gdy komórki są przechowywane albo powstają z nich zarodki do mrożenia. W Polsce wymagania zdrowotne dla kandydatów na dawców komórek rozrodczych, także w dawstwie partnerskim, i dla biorczyń określa rozporządzenie Ministra Zdrowia wydane na podstawie ustawy o leczeniu niepłodności. Pozostałe oznaczenia z listy, takie jak kiła, toksoplazmoza, różyczka i CMV, mogą wynikać z procedur ośrodka. Część ośrodków określa też metodę oznaczenia albo termin ważności wyników. Ostateczną listę badań podaje klinika prowadząca procedurę.
Jakie badania infekcyjne wykonuje się przed in vitro?
Większość z nich to badania serologiczne, czyli oznaczenia przeciwciał lub antygenów we krwi żylnej.
- HIV Ag/Ab to test oznaczający jednocześnie antygen p24 wirusa i przeciwciała anty-HIV.
- Antygen HBs to białko z powierzchni wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV).
- Przeciwciała anty-HBc całkowite to odpowiedź organizmu na antygen rdzeniowy wirusa HBV, w klasach IgM i IgG łącznie.
- Przeciwciała anty-HCV dotyczą wirusa zapalenia wątroby typu C.
- Test WR w kierunku kiły to badanie przesiewowe, które oznacza przeciwciała nieswoiste. Powstają one w odpowiedzi na zakażenie krętkiem bladym, ale także z innych przyczyn, dlatego wynik nieujemny potwierdza się testem swoistym.
- Toksoplazmoza IgG i toksoplazmoza IgM to przeciwciała przeciw pierwotniakowi Toxoplasma gondii.
- Różyczka IgG i różyczka IgM to przeciwciała przeciw wirusowi różyczki.
- CMV IgG i CMV IgM to przeciwciała przeciw cytomegalowirusowi.
Badania z tej listy mają osobne karty w sklepie. Przed zakupem można porównać tę listę z wykazem z kliniki, bo ośrodki różnią się zakresem.
Czym różnią się przeciwciała IgG i IgM?
Klasa przeciwciał opisuje etap odpowiedzi układu odpornościowego w przybliżeniu. Przeciwciała IgG wiążą się zwykle z wcześniejszym kontaktem z drobnoustrojem albo z odpornością po szczepieniu. Przeciwciała IgM kojarzą się ze świeższym zakażeniem. Każde z nich dotyczy jednego drobnoustroju, więc IgG przeciw różyczce nic nie mówi o toksoplazmozie.
Ta zasada ma wyjątki przy dwóch zakażeniach. Przy toksoplazmozie przeciwciała IgM mogą być obecne przez miesiące, a nawet lata po zakażeniu, gdy oznacza się je czułymi metodami immunoenzymatycznymi, dlatego wynik IgM czyta się razem z innymi oznaczeniami. Przy CMV przeciwciała IgM również potrafią utrzymywać się długo, a ich wynik bywa dodatni także w trakcie zakażenia wirusem EBV.
W obu przypadkach wyniki zestawia się z informacjami o objawach i wcześniejszych badaniach, a czasem uzupełnia o badanie awidności IgG. Awidność opisuje, jak mocno przeciwciała IgG wiążą się z drobnoustrojem, i rośnie z czasem. Niska awidność wiąże się zwykle z niedawnym zakażeniem, a wysoka ze starszym.
Przeciwciała IgG przeciw różyczce pojawiają się po przechorowaniu albo po szczepieniu. Laboratorium podaje na wyniku próg, od którego uznaje wynik za dodatni, a informację o szczepieniach czyta się razem z wynikiem.
HBsAg, anty-HBc i anty-HCV: czym się różnią?
Te trzy oznaczenia dotyczą wirusowego zapalenia wątroby, ale każde odpowiada na inne pytanie. HBsAg to białko z powierzchni wirusa HBV, które pojawia się we krwi w ostrym i przewlekłym zakażeniu. Anty-HBc to przeciwciała, które organizm wytwarza po kontakcie z tym wirusem. Nie powstają po szczepieniu i zwykle utrzymują się przez całe życie, dlatego sam wynik nie mówi, kiedy doszło do kontaktu. Anty-HCV dotyczy innego wirusa i pokazuje kontakt z nim, a to, czy zakażenie trwa, ustala się oznaczeniem materiału genetycznego wirusa, czyli HCV RNA.
Jakie badania wykonuje się przed in vitro poza infekcyjnymi?
Poza badaniami infekcyjnymi klinika ocenia rezerwę jajnikową, na przykład przez oznaczenie AMH i liczbę pęcherzyków antralnych w USG, a także gospodarkę hormonalną. Zależnie od kliniki oznacza się też między innymi FSH, TSH i prolaktynę. O samym AMH piszemy w artykule badanie AMH – co wynik mówi o rezerwie jajnikowej.
Osobno ocenia się anatomię narządu rodnego i cytologię, a u partnera między innymi nasienie. Lista różni się między ośrodkami, więc przed zaplanowaniem pobrania punktem odniesienia jest wykaz kliniki.
Jak przygotować się do badań przed in vitro?
Wymagania dotyczące przygotowania, w tym to, czy badanie wykonuje się na czczo, różnią się między badaniami i podaje je karta każdego z nich.
Faza cyklu zwykle nie wyznacza terminu pobrania badań serologicznych. Inaczej jest przy hormonach płciowych, których termin ustala się względem cyklu.
Na wynik testów immunochemicznych, zależnie od metody oznaczania, może wpłynąć biotyna przyjmowana w wysokich dawkach. Bywa składnikiem preparatów witaminowych oraz preparatów na skórę, włosy i paznokcie, dlatego przy pobraniu podaje się informację o przyjmowanych suplementach. Krótko po dawce szczepionki przeciw WZW B antygen HBs może być przejściowo dodatni, więc informację o szczepieniach przekazuje się razem z badaniem.
Co oznaczają wyniki badań infekcyjnych przed in vitro?
Obok wyniku laboratorium podaje próg dodatniości właściwy dla metody oznaczania. Dodatni wynik jest punktem wyjścia do dalszej oceny: lekarz prowadzący zestawia komplet wyników z informacjami o objawach, szczepieniach i resztą dokumentacji, a w razie potrzeby uzupełnia je kolejnymi oznaczeniami.
Wyniki przekazuje się klinice. Z ośrodkiem ustala się, czy zakres badań jest u niego kompletny i do kiedy wyniki pozostają ważne.
Najczęstsze pytania
Jakie badania infekcyjne wykonuje się przed in vitro?
Na liście z kliniki często znajdują się HIV, antygen HBs, przeciwciała anty-HBc i anty-HCV, test w kierunku kiły oraz przeciwciała przeciw toksoplazmozie, różyczce i CMV. Przepisy unijne wymagają w dawstwie partnerskim z przechowywaniem komórek lub zarodków badań w kierunku HIV, HBV i HCV, a ostateczną listę podaje klinika prowadząca procedurę.
Czy badania przed in vitro można zrobić w czasie miesiączki?
Faza cyklu zwykle nie wyznacza terminu pobrania badań serologicznych. Przy hormonach płciowych termin pobrania ustala się względem cyklu, a termin całego zestawu wyznacza klinika.
Czy dodatnie IgM oznacza świeże zakażenie?
Dodatnie IgM kojarzy się ze świeższym kontaktem, ale przeciwciała IgM mogą być obecne długo po zakażeniu, a zdarzają się też wyniki fałszywie dodatnie. Dlatego wynik zestawia się z innymi oznaczeniami, a czasem z badaniem awidności IgG.
Jak długo ważne są wyniki przed procedurą?
Termin ważności określa klinika i ośrodki różnią się pod tym względem. Informację o terminie można uzyskać w klinice przed zaplanowaniem pobrania.
Jakie badania przed in vitro musi wykonać mężczyzna?
Zakres ustala klinika prowadząca procedurę. W dawstwie partnerskim z przechowywaniem komórek lub zarodków przepisy unijne wymagają badań w kierunku HIV oraz wirusowego zapalenia wątroby typu B i C. Poza badaniami z krwi klinika ocenia u partnera także inne parametry, na przykład nasienie.
Jakie badania hormonalne wykonuje się przed in vitro?
Zakres zależy od kliniki. Najczęściej ocenia się rezerwę jajnikową przez AMH i USG oraz gospodarkę hormonalną, na przykład FSH, TSH i prolaktynę. Badania infekcyjne opisane w tym artykule są osobną częścią kwalifikacji.
Co dyskwalifikuje z in vitro?
Kwalifikację do procedury ustala lekarz kliniki na podstawie całości dokumentacji: wywiadu, badań obojga partnerów i oceny rezerwy jajnikowej. Pojedynczy wynik badania infekcyjnego jest jednym z elementów tej oceny.
Źródła
- Komisja Europejska. Dyrektywa Komisji 2006/17/WE z 8 lutego 2006 r. wprowadzająca w życie dyrektywę 2004/23/WE w odniesieniu do niektórych wymagań technicznych dotyczących dawstwa, pobierania i badania tkanek i komórek ludzkich, załącznik III pkt 2 (dawstwo partnerskie). Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności (Dz.U. 2015 poz. 1087). Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań zdrowotnych dla kandydata na dawcę komórek rozrodczych w celu dawstwa partnerskiego i dawstwa innego niż partnerskie oraz dla biorczyni komórek rozrodczych i zarodków (Dz.U. 2015 poz. 1718, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 384).
- Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Testing and Diagnosis for Hepatitis B (cdc.gov/hepatitis-b/hcp/diagnosis-testing). Zob. także: Conners EE i wsp. Screening and Testing for Hepatitis B Virus Infection: CDC Recommendations, United States, 2023. MMWR Recomm Rep 2023;72(1):1-25. doi:10.15585/mmwr.rr7201a1
- Centers for Disease Control and Prevention. Testing for HCV infection: an update of guidance for clinicians and laboratorians. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2013;62(18):362-365. PMID 23657112
- Robert-Gangneux F, Dardé ML. Epidemiology of and diagnostic strategies for toxoplasmosis. Clin Microbiol Rev 2012;25(2):264-296. doi:10.1128/CMR.05013-11
- Revello MG, Gerna G. Diagnosis and management of human cytomegalovirus infection in the mother, fetus, and newborn infant. Clin Microbiol Rev 2002;15(4):680-715. doi:10.1128/CMR.15.4.680-715.2002
- Workowski KA i wsp. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep 2021;70(4):1-187. doi:10.15585/mmwr.rr7004a1
Sprawdź to u siebie
Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.
Zobacz wszystkie pakietyTreści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.

