10 października 2026Strefa Wiedzy · Krew6 min czytania

Proteinogram – co to za badanie i jak czytać wynik?

Białko całkowite podaje łączne stężenie białek w surowicy, a proteinogram rozdziela je na frakcje. Podobna suma może powstać z różnych proporcji składników, dlatego oba badania uzupełniają się. Proteinogram czyta się razem z wykresem.

Dłoń w niebieskiej rękawiczce trzymająca dwie probówki z krwią z żółtymi korkami

Proteinogram, czyli elektroforeza białek surowicy, to badanie krwi, które rozdziela białka na albuminę oraz globuliny alfa-1, alfa-2, beta i gamma i pokazuje je na wykresie. Białko całkowite daje natomiast jedną liczbę: łączne stężenie białek. Oba badania dotyczą białek surowicy, czyli płynnej części krwi, ale odpowiadają na inne pytania, a na wydruku wyglądają zupełnie inaczej. Przy porównywaniu wyników z różnych pracowni przydaje się więc cały wcześniejszy wydruk razem z wykresem, a nie sama liczba.

Co mierzy badanie białka całkowitego?

Białko całkowite to jedno oznaczenie i jeden wynik: łączne stężenie białek w surowicy. Badanie pokazuje, ile białek jest we krwi, a skład tej sumy opisuje proteinogram.

Można je uzupełnić oznaczeniem albuminy, czyli najobficiej występującego białka surowicy.

Białko całkowite opisuje ilość białek, a ich skład pokazuje inne badanie. Suma może być podobna przy różnym udziale poszczególnych składników, bo jedna frakcja może rosnąć, a inna maleć. Tak bywa na przykład w stanie zapalnym, gdy zmienia się udział kilku frakcji. Gdy potrzebna jest informacja o proporcjach, wykonuje się rozdział białek na frakcje.

Co to jest proteinogram i na czym polega?

Proteinogram, nazywany też elektroforezą białek surowicy, rozdziela białka w polu elektrycznym. Białka przesuwają się w nim z różną szybkością, zależnie od swoich właściwości. Wyodrębnione grupy nazywa się frakcjami, a laboratorium podaje udział każdej z nich, zwykle razem z wykresem.

Proteinogram odpowiada więc na inne pytanie niż białko całkowite. Zamiast pytania „ile białek jest we krwi” mówi, w jakich proporcjach występują poszczególne frakcje. O tym, czym różni się rozdział białek na frakcje od oznaczenia klasy immunoglobulin, piszemy w artykule Immunofiksacja a proteinogram.

Kiedy wykonuje się oba badania razem?

Oba badania uzupełniają się: białko całkowite opisuje skalę, a proteinogram strukturę. Zalecenia dotyczące raportowania elektroforezy białek obejmują obok rozdziału na frakcje także ilościowe oznaczenie białka całkowitego i albuminy, dlatego oba wyniki mogą znaleźć się na jednym wydruku.

Białka surowicy zmieniają się w wielu stanach, między innymi w stanie zapalnym oraz w chorobach wątroby i nerek. Informacje o niektórych z tych stanów dają osobne badania, na przykład CRP, kreatynina i badanie ogólne moczu.

Każde z badań odpowiada na inne pytanie, więc o wyborze decyduje cel badania: czy chodzi o ilość białek, czy o ich proporcje.

Rozdział białek wykonuje się także z moczu. Elektroforeza białek moczu to osobne badanie z innego materiału, które ocenia białka obecne w moczu.

Jak porównywać wyniki proteinogramu z różnych laboratoriów?

Laboratoria mogą inaczej opisywać wynik, a wydruki z różnych pracowni mają czasem inny układ.

Jeżeli wyniki mają być zestawiane w czasie, najłatwiej je porównać, gdy badanie wykonano tą samą metodą, czyli zwykle w tym samym laboratorium.

Przygotowanie do badania proteinogramu i białka całkowitego

Oba badania wykonuje się z krwi żylnej. Wymagania dotyczące przygotowania są opisane w sekcji przygotowania na karcie każdego badania.

Na sposób odczytania wyniku mogą wpływać przyjmowane leki oraz infekcja lub stan zapalny, bo zmieniają one obraz rozdziału białek. Informacje o lekach i niedawnej infekcji są więc potrzebne osobie, która ocenia wynik. Przy proteinogramie przydaje się też zachowanie całego wydruku razem z wykresem, ponieważ wykres pokazuje kształt rozdziału, którego nie widać w samych liczbach.

Jak czytać wynik proteinogramu i białka całkowitego?

Wynik proteinogramu czyta się jako całość: udziały frakcji, obraz rozdziału i sytuację kliniczną pacjenta. Pojedyncza frakcja nabiera znaczenia dopiero w całym zestawie.

Zakresy referencyjne są podane na wyniku i odnoszą się do metody oraz sposobu raportowania przyjętego w danym laboratorium. Punktem odniesienia są więc zakresy z Twojego wydruku, a nie tabela znaleziona w internecie. Jeżeli wykonano oba badania, lekarz ocenia je razem, bo udziały frakcji odnoszą się do sumy białek.

Najczęstsze pytania

Czym różni się proteinogram od białka całkowitego?

Białko całkowite podaje sumę białek w surowicy, a proteinogram rozdziela je na frakcje i pokazuje udział każdej z nich. Pierwsze badanie mówi, ile jest białek, a drugie, w jakich proporcjach.

Czy proteinogram to to samo co elektroforeza białek?

Tak, proteinogram to elektroforeza białek surowicy, więc na skierowaniu lub wyniku może pojawić się jedna albo druga nazwa. Elektroforeza białek moczu jest osobnym badaniem z innego materiału.

Kiedy wykonuje się proteinogram?

Rozdział białek surowicy wykonuje się, gdy trzeba ocenić proporcje białek, które zmieniają się między innymi w stanie zapalnym oraz w chorobach wątroby i nerek (MedlinePlus). O tym, czy badanie jest potrzebne w danej sytuacji, decyduje lekarz, a wskazania opisuje karta badania.

Czy proteinogram jest badaniem na nowotwór?

Proteinogram opisuje proporcje białek surowicy i jest jednym z elementów diagnostyki, a rozpoznanie każdej choroby, także nowotworu, opiera się na zestawie badań i objawów. Zmiany w rozkładzie białek mają wiele przyczyn, takich jak stan zapalny czy choroby wątroby lub nerek, dlatego wynik omawia się z lekarzem razem z objawami i innymi badaniami.

Czy do proteinogramu trzeba być na czczo?

Aktualne wymagania, w tym ewentualny post, są podane w sekcji przygotowania na karcie badania.

Dlaczego mój wynik wygląda inaczej niż poprzedni z innego laboratorium?

Laboratoria mogą inaczej opisywać wynik, na przykład w nazewnictwie frakcji czy sposobie liczenia. Przy obserwowaniu zmian w czasie pomaga wykonywanie badania w tym samym laboratorium.

Jak interpretować proteinogram i co oznacza nieprawidłowy wykres?

Zakresy referencyjne zależą od metody i laboratorium, a rozkład frakcji czyta się razem z wykresem i sytuacją kliniczną, dlatego odniesieniem są zakresy z własnego wydruku, a nie tabela z internetu. Zmieniony udział jednej frakcji ma wiele możliwych przyczyn, więc wynik najlepiej omówić z lekarzem.

Źródła

  • Tate J i wsp. Recommendations for standardized reporting of protein electrophoresis in Australia and New Zealand. Annals of Clinical Biochemistry. 2012;49(3):242-256. DOI: 10.1258/acb.2011.011158
  • Ahmed S i wsp. Reporting Practices of Serum Protein Electrophoresis in Pakistan – a Multicenter Survey. Clinical Laboratory. 2024;70(2). DOI: 10.7754/Clin.Lab.2023.230652
  • Biaz A i wsp. Interference Rendering Capillary Electrophoresis of Serum Proteins Uninterpretable. Clinical Laboratory. 2019;65(1). DOI: 10.7754/Clin.Lab.2018.180634
  • MedlinePlus. Protein electrophoresis – serum (Medical Encyclopedia). U.S. National Library of Medicine. https://medlineplus.gov/ency/article/003540.htm
Polecane badania

Sprawdź to u siebie

Badania powiązane z tym tematem. Krew pobierzesz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekaże Ci laboratorium.

Zobacz wszystkie pakiety

Treści w Strefie Wiedzy mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Badania kupujesz u nas, krew pobierasz w punkcie ALAB, a gotowy wynik przekazuje Ci laboratorium.