BADANIE · BADANIA PODSTAWOWE

Płytki krwi - liczba

MATERIAŁ
Krew
ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
1 dzieńTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
PARAMETRY
1
REALIZACJA
punkt pobrań · 600+ w Polsce

Płytki krwi, czyli trombocyty (w wynikach oznaczane jako PLT), to drobne fragmenty komórek szpiku kostnego, które jako pierwsze reagują na uszkodzenie naczynia. Przyklejają się do miejsca zranienia, sklejają ze sobą i uruchamiają krzepnięcie, tworząc czop zatrzymujący krwawienie. Żyją około tygodnia, a ich liczbę regulują m.in. wątroba i śledziona.

Liczba płytek jest częścią morfologii, ale bywa oznaczana osobno – np. w kontroli wcześniej nieprawidłowego wyniku, w trakcie leczenia heparyną lub lekami wpływającymi na szpik. Zbyt mało płytek (małopłytkowość) może sprzyjać siniakom, krwawieniom z nosa i dziąseł czy drobnym wybroczynom na skórze. Zbyt dużo (nadpłytkowość) najczęściej jest reakcją na stan zapalny, infekcję, niedobór żelaza lub krwawienie, rzadziej wynika z chorób szpiku.

Niewielkie odchylenia liczby płytek są częste i zwykle przejściowe. Zdarza się też fałszywie niski wynik, gdy płytki zlepiają się w probówce – wtedy lekarz może poprosić o powtórzenie badania, czasem w probówce z innym antykoagulantem.

Więcej informacji

PLT w morfologii – co to jest?

PLT to skrót od angielskiego „platelets”, czyli płytki krwi. W morfologii obok PLT mogą pojawić się wskaźniki MPV (średnia objętość płytki), PDW i P-LCR, opisujące wielkość i zróżnicowanie płytek – lekarz ocenia je razem z ich liczbą.

Co powoduje wzrost płytek krwi?

Najczęściej reakcja na inny proces w organizmie:
• infekcje i stany zapalne, np. choroby zapalne jelit, RZS,
• niedobór żelaza, przebyte krwawienie,
• stan po usunięciu śledziony, po operacji lub urazie,
• niektóre nowotwory.
Rzadziej przyczyną są choroby szpiku (nowotwory mieloproliferacyjne), w których płytek jest dużo i utrzymują się wysoko długo.

Czym grozi niski poziom płytek krwi?

Łagodna małopłytkowość zwykle nie daje objawów. Znaczny spadek może powodować łatwe siniaczenie, krwawienia z nosa i dziąseł, obfite miesiączki i drobne czerwone kropki na skórze (wybroczyny). Bardzo niska liczba płytek z krwawieniem wymaga pilnej pomocy lekarskiej.

Jakie są przyczyny niskich płytek?

• infekcje wirusowe, np. mononukleoza,
• immunologiczna małopłytkowość (ITP),
• leki,
• choroby wątroby i powiększona śledziona,
• niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego,
• ciąża (łagodny spadek pod koniec ciąży jest częsty),
• choroby szpiku,
• zlepianie się płytek w probówce – fałszywie niski wynik.

Jakie leki mogą obniżać płytki krwi?

Spadek płytek mogą wywołać m.in. heparyna (u niewielkiej części leczonych), niektóre antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe, chemioterapia i nadużywanie alkoholu. Leki przeciwpłytkowe, jak kwas acetylosalicylowy, nie zmniejszają liczby płytek, lecz osłabiają ich działanie.

Płytki krwi a nowotwór

Nadpłytkowość czasem towarzyszy chorobom nowotworowym, a małopłytkowość – chorobom szpiku czy chemioterapii. Odchylenia liczby płytek mają jednak znacznie częściej łagodne przyczyny, a badanie nie służy do rozpoznawania nowotworów.

Jak przygotować się do badania?

Szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Leki, zwłaszcza heparynę, przeciwpadaczkowe i antybiotyki, podaj przy pobraniu.

Jak czytać wynik?

Zakres referencyjny znajdziesz na wyniku. Lekarz ocenia liczbę płytek razem z pozostałymi parametrami morfologii i wcześniejszymi wynikami.

Badania powiązane z badaniem Płytki krwi – liczba

• Pakiet przed zabiegiem: badania zwykle wymagane przed operacją.
• Morfologia krwi: płytki z krwinkami czerwonymi i białymi.
• Ferrytyna: niedobór żelaza podnosi płytki.
• PT, INR: ocena krzepnięcia przy krwawieniach.
• APTT: uzupełnienie oceny krzepnięcia.
• Fibrynogen: białko krzepnięcia i ostrej fazy.
• D-dimery: produkt rozpadu skrzepu krwi.
• Grupa krwi i Rh: oznaczenie grupy AB0 i czynnika Rh.
• Czas trombinowy (TT): ostatni etap krzepnięcia – przemiana fibrynogenu w fibrynę.
• Trombofilia – panel genetyczny: warianty genów związane ze skłonnością do zakrzepów.

Przygotowanie do badania

ZALECENIA DLA TEGO BADANIA
  • udaj się na pobranie w godzinach porannych
  • bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
  • po całonocnym wypoczynku
OGÓLNE ZASADY POBRANIA KRWI
  • Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
  • Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
  • Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.

Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.

Po badaniu

Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:

Interpretacja wyniku przez diagnostęod 89 zł
Konsultacja przed badaniemod 59 zł

Strefa wiedzy

Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.

Przejdź do Strefy wiedzy