Hormon wzrostu (hGH)
- MATERIAŁ
- Krew
- ORIENTACYJNY CZAS WYNIKU
- 2 dniTermin jest orientacyjny i może zależeć od punktu pobrań.
- PARAMETRY
- 1
- REALIZACJA
- punkt pobrań · 600+ w Polsce
Hormon wzrostu (GH, hGH, somatotropina) wydziela przysadka mózgowa. U dzieci odpowiada za wzrastanie – pobudza wzrost narządów i kości na długość – a u dorosłych reguluje skład ciała: masę mięśniową i tłuszczową, gęstość kości, metabolizm glukozy i tłuszczów. Większość jego działania odbywa się pośrednio, przez IGF-1 – czynnik wzrostu wytwarzany w wątrobie pod wpływem hormonu wzrostu.
Hormon wzrostu jest wydzielany pulsacyjnie – kilka razy na dobę, najwięcej w nocy podczas głębokiego snu, a także po wysiłku, w stresie i przy głodzie. Między pulsami jego stężenie bywa bardzo niskie nawet u zdrowych osób. Dlatego pojedynczy pomiar ma ograniczone znaczenie: niski wynik nie dowodzi niedoboru, a wysoki może odzwierciedlać przypadkowy szczyt.
W praktyce do diagnostyki niedoboru hormonu wzrostu (np. u dzieci z niskorosłością) i jego nadmiaru (akromegalii) endokrynolodzy wykorzystują przede wszystkim IGF-1 oraz testy czynnościowe – stymulacyjne lub hamowania glukozą – wykonywane w ośrodkach specjalistycznych. Oznaczenie hormonu wzrostu w punkcie pobrań jest badaniem uzupełniającym, zwykle na zalecenie lekarza.
Więcej informacji
Jak się bada hormon wzrostu?
Z krwi żylnej, zwykle rano, na czczo i po odpoczynku. Ze względu na pulsacyjne wydzielanie pojedynczy pomiar rzadko wystarcza – lekarz ocenia go razem z IGF-1, a przy podejrzeniu niedoboru lub nadmiaru kieruje na testy czynnościowe, wykonywane zwykle w szpitalu lub poradni endokrynologicznej.
Jakie są objawy niedoboru hormonu wzrostu?
U dzieci – przede wszystkim wolne tempo wzrastania i niskorosłość w porównaniu z rówieśnikami. U dorosłych objawy są niespecyficzne: zmęczenie, mniejsza masa mięśniowa, więcej tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha, obniżona gęstość kości, gorsza tolerancja wysiłku. Niedobór u dorosłych najczęściej wynika z chorób lub leczenia przysadki.
Jakie są objawy nadmiaru hormonu wzrostu?
U dorosłych nadmiar (akromegalia, zwykle z powodu guza przysadki) powoduje powolne powiększanie dłoni, stóp, nosa, żuchwy i języka, pogrubienie rysów twarzy, nadmierne pocenie, bóle stawów i głowy. U dzieci przed zakończeniem wzrostu – nadmierny wzrost (gigantyzm). Zmiany rozwijają się latami, często niezauważalnie.
Co najbardziej pobudza wydzielanie hormonu wzrostu?
Głęboki sen, intensywny wysiłek fizyczny, głód i niski poziom cukru, stres, a także niektóre aminokwasy. Hamuje je m.in. wysoki poziom glukozy, otyłość i podwyższone kwasy tłuszczowe.
Dlaczego hormon wzrostu bada się z IGF-1?
IGF-1 odzwierciedla średnie wydzielanie hormonu wzrostu z wielu godzin i nie zmienia się tak gwałtownie jak sam hormon. Dlatego jest podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku akromegalii i ważnym elementem diagnostyki niedoboru.
Jak przygotować się do badania?
Rano, na czczo, po przespanej nocy i odpoczynku – szczegóły znajdziesz w sekcji „Przygotowanie do badania”. Dzień wcześniej unikaj intensywnego wysiłku. Leki hormonalne i sterydy podaj przy pobraniu.
Jak czytać wynik?
Zakres hormonu wzrostu zależy od wieku, płci i metody, ale z powodu pulsacyjnego wydzielania pojedynczy wynik ma ograniczone znaczenie. Niski pomiar nie dowodzi niedoboru, a wysoki może być przypadkowym szczytem – dlatego lekarz ocenia go razem z IGF-1.
Badania powiązane z badaniem Hormon wzrostu (hGH)
• IGF-1 (somatomedyna C): podstawowe badanie osi hormonu wzrostu.
• IGFBP-3: białko wiążące IGF-1.
• TSH: niedoczynność tarczycy też spowalnia wzrastanie.
• Kortyzol: ocena innej osi przysadkowej.
• ACTH: hormon przysadki, który pobudza nadnercza do wytwarzania kortyzolu.
• Aldosteron: hormon nadnerczy regulujący poziom sodu i potasu.
• Renina: enzym regulujący ciśnienie, oceniany razem z aldosteronem.
• DHEA-S: androgen wytwarzany głównie w nadnerczach.
• DHEA: hormon nadnerczy, prekursor hormonów płciowych.
• 17-OH progesteron: hormon nadnerczy i jajników, prekursor kortyzolu.
Przygotowanie do badania
- udaj się na pobranie w godzinach porannych
- bądź na czczo, czyli minimum 8-12 godzin po ostatnim posiłku
- po całonocnym wypoczynku
- na około 30 min. przed pobraniem wypij szklankę wody (250ml)
- przed pobraniem postaraj się odpocząć przez ok. 15 minut
- Rytm dobowy. Najlepiej rano, między 7:00 a 10:00 — wiele parametrów zmienia się w ciągu dnia.
- Dzień wcześniej. Unikaj intensywnego wysiłku, alkoholu i obfitych, tłustych posiłków.
- Przed pobraniem. Wypij szklankę wody i odpocznij kilka minut na miejscu.
Przed wizytą sprawdź aktualne zalecenia przekazane przez laboratorium. Jeśli przyjmujesz leki lub masz szczególne wskazania, skonsultuj przygotowanie z lekarzem.
Po badaniu
Chcesz lepiej zrozumieć wynik? Laboratorium oferuje płatne usługi specjalistów:
Strefa wiedzy
Dowiedz się więcej o badaniach i profilaktyce.
Przejdź do Strefy wiedzy
